همچنين دربارهء ساير موضوعات قرآنى كه تفصيل آنها را در كتب معتبر تفسير و علوم قرآنى مىتوان يافت .
شمارهء آيهها :
در شمارهء آيات قرآنى نيز اختلاف اقوالى ديده مىشود . مكتبهاى مختلف كوفى ، مكى ، مدنى ، بصرى و شامى هر يك عددى را برگزيدهاند كه مطابق روايات و اخبارى بوده كه از نظر آنان بر ديگر اخبار رجحان و مزيتى داشته است . گفتهاند : علت اين اختلاف آن بود كه نبى اكرم ( ص ) بر سر هر آيهاى اندك توقفى مىكرد تا يارانش بدانند كه پايان و آغاز آيه كجاست . ولى پارهاى از مردم چنان گمان مىبردند كه محل وقف پيامبر اكرم فاصلهء ميان دو آيه نيست و آن آيه را به ما بعد آن وصل مىكردند . دستهء ديگر آن وقف را خاتمهء آيه تلقى كرده و به دنبالهء آن وصل نمىكردند . چنين بود كه در شمارش آيات در مصاحف مختلف اختلافى پيش آمد و يا چنان كه قبلا نيز اشاره شد شايد علت اختلاف در شمارهء آيات اين باشد كه در مصاحف مختلفى كه عثمان به اطراف فرستاد هيچگونه علامتى به كار نرفته بود و در شهرهاى مختلف به قراءتهاى مختلف اتكاء مىشد و آن اختلاف قبلى در مصاحف به اينجا نيز رخنه كرد . بهر حال ، امروز تقريبا بيشتر آيات قرآنى از نظر شماره بطريقهء كوفيان است كه ابو عبد الرحمن ، عبد اللّه بن حبيب السّلمّى از امير مؤمنان على بن ابيطالب ( ع ) نقل كرده و امام الشاطبى آن را در « ناظمة الزهر » آورده است « 1 » .
شمارهء آيات قرآنى بطور كلى ششهزار و دويست و كسرى گفته شده و اختلافى كه هست در كسر آن مىباشد . بدين ترتيب :
6236 آيه : اين شماره كوفى است كه منسوب به على بن ابيطالب ( ع ) مىباشد .
حمزهء زيّات و ابو الحسن كسائى و خلف بن هشام آن را نقل مىكنند . حمزه گفت : اين عدد را ابو ليلى از ابى عبد الرحمن السلمى از على ( ع ) بازگفته است « 2 » .
6226 آيه : عدد شامى كه منسوب است به يحيى بن حارث ( ابى الحرث ) الذمارىّ
هامش
( 1 ) ابى عبد رضوان المخلاتى آن را شرح كرده است . ضمنا كتاب ابى القاسم عمر بن محمد بن عبد الكافى و كتاب تحقيق البيان شيخ محمد متولى شيخ القرّاء مصر نيز آن را ذكر مىكنند .
( 2 ) البرهان 2 : 249 ، الاتقان 1 : 67 نوع 19 ، مجمع البيان 1 : 11 ، مناهل العرفان 1 : 336 بنقل از التبيان ، مقدمتان : 246 ، الفهرست : 47 چاپ قاهره ، ترجمهء تفسير طبرى 1 : 10 ، كشف الاسرار 10 : 681 .