در سال دوم هجرت فرمان كشتار ايشان تنها به هنگام دفاع فرا رسيد . چنان كه فرمود :
« دستورى داده شد ايشان را كه جنگ كنند بدان بيدادى كه به ايشان رفت و خداوند بر يارى ايشان تواناست . آنها كه بيرون كردند ايشان را از خانومانشان بىهيچ حقى ، جز اينكه مىگفتند پروردگار ما اللّه است و اگر خدا مردم را باز نمىداشت از يكديگر ، صومعهها و كليساها و كنيسهها و مساجدى كه نام خدا را در آن زياد مىبرند ويران مىشدند و خداوند يارى مىدهد كسى را كه به او يارى كند . همانا خداوند با نيرو و عزيز است « 16 » » .
ولى سرانجام پايان كار فرا رسيد و خداوند گروندگان را سخت برانگيخت . سورهء براءة نزول يافت و مىدانيم كه اين از آخرين سورههاى نازل شده است . در آنجا فرمود :
« چون ماههاى حرام بگذرد ، پس بكشيد مشركان را هر جا كه ايشان را بيابيد و بگيريدشان و تنگ بر ايشان گيريد . . . و مشركان را يكسره كشتار كنيد . همچنانكه يكسره از شما كشتار كردهاند و بدانيد كه خداى با پرهيزگاران است . . . كوچ كنيد و بشتابيد سبك بالان و گران باران ، و جهاد كنيد به دارائى خويش و تن خويش از بهر خداى ، آن بهتر است بر شما اگر بدانيد . . . اگر به جنگ نرويد عذاب كند شما را عذابى دردناك . . . خداى بخريد از گرويدگان تنها و دارائى ايشان تا بهشت ايشان را باشد ، كشتار مىكنند در راه خدا ، پس مىكشند و كشته مىشوند . . . » « 17 »
3 ) دربارهء خوراكيها و حلال و حرام آن
ابن حصار مىگويد : اولين آيه دربارهء خوراكيها در مكه نازل شد :
« بگوى نمىيابم در آنچه وحى كردند به من ، حرام كردهاى بر هيچ چشندهاى كه آن را چشد مگر . . . پس بخوريد از آنچه خدا شما را روزى داد ، حلالى پاك . . . » « 18 »
بعد در مدينه بود كه فرود آمد :
« همانا حرام كرد بر شما مردار و خون و گوشت خوك . . . حرام شد بر شما مردار و خون و گوشت خوك . . . » « 19 »
هامش
( 16 ) سورهء 22 الحج : آيهء 39 ، 40 .
( 17 ) سورهء 9 توبه : آيهء 5 ، 36 ، 41 ، 39 و 111 .
( 18 ) سورهء 6 الانعام : آيهء 145 و سورهء 66 النحل : آيهء 114 .
( 19 ) سورهء 2 بقره : آيهء 173 و سورهء 5 مائده : آيهء 3 .