فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ
( بقره / 148 ) .
الف - بشتابى و يكديگر را سبق برى به خيرات و طاعات ( 2 / 218 ) .
ب - بشتابيد بخيرات .
وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْراجُهُمْ
( بقره / 85 ) .
الف - و اخراج ايشان بر شما حرام است ( 2 / 42 ) .
ب - و اين حرام است بر شما بيرون كردن ايشان .
بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ
( همانجا ) .
الف - به معصيت و ظلم و تعدى ( 2 / 41 ) .
ب - به گناه و بيدادى .
در نمونههاى بالا ، چنان كه ملاحظه مىشود ، برخى عبارات را براى آن آوردهايم كه نشان دهيم گاه ترجمههاى درونتفسيرى ، فارسىتراند ، و برخى ديگر را براى نشان دادن كثرت كلمات عربى در آنها ذكر كردهايم .
3 . ترجمهء رسمى و مستقل قرآن
تفاوت ميان دو بخش از نثر ابو الفتوح ، يعنى آن بخش كه به مسائل فقهى و تفسيرى و لغوى مىپردازد ، و آن ديگر كه به حكايات عنايت دارد ، البته طبيعى مىنمايد . هر فضايى ، نثر خاص خود را ايجاب مىكند . اما تفاوت ميان دو ترجمه از يك آيهء بهخصوص ، و اصولا تفاوت ميان نثر ترجمهء مستقل آيات با بقيهء نثر كتاب ، چندان است كه بايد باعث شگفتى گردد . اما اينك ، پس از بررسى ده پانزده ترجمه در سدههاى چهارم و پنجم ق . ، البته ديگر دچار شگفتى نمىشويم ، بلكه به عكس انتظار داريم كه ترجمههاى مستقل ، پيوسته با نثر بقيهء تفاسير اختلاف داشته باشند . زيرا به هيچوجه نمىتوان باور داشت كه مترجمان بزرگ قرنهاى 5 و 6 ق . ، چون ابو الفتوح و ميبدى و سورآبادى ، كوششهاى خردمندانه و يافتههاى گرانمايهء گذشتگان خويش و بهخصوص بزرگترين گنجينهء لغوى قرآنى ، يعنى ترجمهء رسمى معروف به ترجمهء تفسير طبرى را ناديده رها كنند و خود از نو به معادليابى دست زنند . ترجمهء رسمى از گواراترين سرچشمههاى زبان فارسى سيراب شده و به تأييد بزرگترين دانشمندان و