پايهگذاران علوم اسلامى » مىنويسد : نخستين كسى كه آيات قرآن را تقسيم و تنويع كرده امير مؤمنان على عليه السّلام بوده كه آيات را به شصت نوع تقسيم نموده و براى هر قسم شاهد و مثالى آورده است .
وى سپس همين تفسير نعمانى يا محكم و متشابه سيد مرتضى را كه شامل همان روايت نقل شده از امير مؤمنان عليه السّلام است ياد كرده است . « 1 »
رافعى ، مؤلف كتاب « اعجاز القرآن » گويا اين عبارت سيد حسن صدر را ديده و آن را ادعايى بىاساس پنداشته و در اين باره گفته است : شيعه اين چنين پندارند كه على عليه السّلام آيات قرآن را به شصت نوع تقسيم و براى هر قسم شاهدى آورده است . « 2 »
مرحوم سيد محسن امين عاملى از چنين شيوه برخورد با شيعه و مكتب تشيع ناراحت شده و گفته : چرا رافعى مطالبى را كه از ديگران در ارتباط با قرآن نقل شده ، تصديق مىكند ، ولى در مورد اين روايت ترديد مىنمايد .
وى سپس سلسله سند خود را تا نعمانى و سلسله سند نعمانى را تا امام صادق و امير مؤمنان عليهما السّلام ياد نموده ، و آنگاه فهرست شصت نوع را از تفسير نعمانى نقل مىكند تا هم صحت ادعاى سيد حسن صدر معلوم گردد و هم ديگران در قضاوتهاى خود بيشتر دقت و احتياط كنند . « 3 »
6 - انواعى كه براى آيات قرآن كريم در اين رسالهها ياد شده به اين شرح است :
* ناسخ و منسوخ : در ذيل اين عنوان پانزده مورد از نسخ در ضمن بيش از سى آيه ياد شده است .
* نخستين سورهاى كه در مكه و نيز اولين سورهاى كه در مدينه نازل شده است .
* محكم : آيهاى است كه نسخ نشده باشد و تأويل آن در تنزيل آن باشد . چند آيه از
هامش
( 1 ) - تأسيس الشيعه ، ص 318 و 334 .
( 2 ) - اعجاز القرآن ، ص 140 به نقل از مقدمه آقاى فريد بر تفسير نعمانى . ترجمه فارسى اعجاز القرآن توسط مرحوم ابن الدين ص 91 . در اين ترجمه قسمت زننده كلام رافعى حذف شده است .
( 3 ) - اعيان الشيعه ، چاپ جديد ، ج 1 ، ص 90 - 93 .