مصنف رساله است - او گويد : مشايخ ما از اصحاب ما از امام صادق عليه السّلام روايت كنند كه آن حضرت گفت : امير مؤمنان على عليه السّلام گفت : . . .
سپس علامه مجلسى چند صفحهاى از آن رساله كهن را با اين دو عنوان : « باب التحريف فى الآيات » و « باب تأليف القرآن و انه على غير ما انزل اللّه عز و جل » نقل مىكند . « 1 »
از اين رساله سعد بن عبد اللّه اشعرى كه احتمال دارد همان « ناسخ القرآن و منسوخه و محكمه و متشابهه » باشد كه در فهرست نجاشى ياد شده ، تا آنجا كه نويسنده اين مقال اطلاع دارد ، قبل از بحار الانوار ياد نشده است .
علامه مجلسى در بخش معرفى مصادر بحار ، اين رساله را همان « ناسخ القرآن و منسوخه و محكمه و متشابهه » دانسته و نوشته است : « كتاب ناسخ القرآن و منسوخه و محكمه و متشابهه » از شيخ ثقه جليل القدر سعد بن عبد اللّه اشعرى . . . كه در كتاب قرآن بحار به آن اشاره خواهد شد و كتاب « المقالات و الفرق و اسماؤها و صنوفها » تأليف همان شيخ اجل سعد بن عبد اللّه رحمه اللّه . « 2 »
علامه حاج شيخ آقا بزرگ تهرانى در ذريعه ، همين رسالهء ناسخ القرآن . . . را ياد كرده و گفته : از عبارات علامه مجلسى بر مىآيد كه نسخهاى از آن را داشته است . « 3 » وى آنگاه همان مطلبى را كه استادش حاج ميرزا حسين نورى در مستدرك الوسائل يادآورى كرده چنين ذكر نموده است : در سند اين رساله كه قبلا از علامه مجلسى نقل شد بايد قبل از « عن ابى القاسم » كلمه « عن اخيه » يا « عن ابيه » افتاده باشد ، زيرا به تصريح نجاشى ، ابو القاسم جعفر بن محمد بن قولويه جز در دو يا چهار حديث ، هميشه به توسط برادر يا پدر خود ، از سعد بن عبد اللّه ، روايت كرده است . « 4 »
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 92 ، ص 60 .
( 2 ) - مأخذ سابق ، ج 1 ، ص 15 .
( 3 ) - الذريعه ، ج 24 ، ص 8 .
( 4 ) - مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 365 - 366 . فهرست نجاشى ص 178 . الذريعه ، ج 24 ، ص 8 ، بحار الانوار ، ج 92 ، ص 60 .