همين رساله را در جاى ديگر به نام تفسير نعمانى ياد كرده است . « 1 »
4 - علامه مجلسى در ضمن معرفى مصادر بحار ، و شيخ حر عاملى در آخر وسائل الشيعه و شيخ يوسف بحرانى در لؤلؤة البحرين ، رسالهاى به نام « المحكم و المتشابه » به سيد مرتضى علم الهدى ( م 436 ) نسبت دادهاند « 2 » و صاحب وسائل برخى از مطالب اين رساله را به مناسبتها در جاى جاى وسائل الشيعه آورده است .
مرحوم حاج ميرزا حسين نورى در مستدرك الوسائل گويد : صاحب وسائل مطالب مربوط به فقه اين رساله را در وسائل آورده است و من چيزى علاوه بر آنچه او آورده در آن نيافتم ، از اين رو نقل من از اين كتاب در مستدرك الوسائل بسيار كم بوده است . « 3 »
مرحوم شيخ انصارى نيز در آغاز كتاب مكاسب ، پس از نقل روايت مفصلى از تحف العقول « 4 » گفته است : همين روايت را چند نفر از رساله محكم و متشابه سيد مرتضى قدس سره نقل كردهاند « 5 » ولى در مصادر اوليه ، مانند فهرست نجاشى ، كتابى به اين نام در تأليفات مرحوم سيد مرتضى ياد نشده است . اين رساله به قطع جيبى در 128 صفحه در سال 1312 هجرى قمرى چاپ سنگى شده و مصحح آن پشت صفحه اول نوشته است : كل مطالب اين رساله از تفسير نعمانى نقل شده است . « 6 »
5 - مرحوم سيد حسن صدر در كتاب پر ارج « تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام » يا « شيعه
هامش
التفسير من كلام الامير » با مقدمهاى سودمند منتشر ساخته است .
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 92 ، ص 60 و ج 93 ، ص 1 - 97 .
( 2 ) - مأخذ سابق ج . . . ص . . . وسائل الشيعه ، ج 20 ، ص 39 ، لؤلؤة البحرين ، ص 322 .
( 3 ) - مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 365 .
( 4 ) - البته روايتى كه از تحف العقول ص 244 نقل شده با آنچه در رساله محكم و متشابه آمده آنقدر تفاوت دارد كه مىتوان گفت شباهت آنها بسيار ضعيف است و گويا شيخ انصارى و صاحب حدائق و ديگران كه روايت تحف العقول را به رساله محكم و متشابه هم نسبت دادهاند خود به اين رساله مراجعه نكردهاند كه چنين اشتباهى رخ داده است . به حدائق ج 18 ، ص 70 مراجعه شود .
( 5 ) - مكاسب ، ص 2 .
( 6 ) - اين نسخه چاپى در كتابخانه عمومى مرحوم آية اللّه مرعشى نجفى در قم موجود است .