الف - عملى بسيار ارزنده از اهل بيت عليهم السّلام صادر گرديده كه سبب نزول آيه شريفه شده است ، مثلا على عليه السّلام در هنگام خطر ، در بستر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله خوابيده و اين عمل امير مؤمنان سبب نزول آيه :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ »
شد . ولى آيه بر ديگران هم قابل صدق است ، زيرا اعتبار ، به لفظ آيه و عموم و اطلاق آن است نه به خصوص مورد نزول .
ب - مصداق منحصر آيه شريفه ، اهل بيت هستند و به ديگران به هيچ وجه قابل صدق نيست ، مانند آيه تطهير و آيه مباهله .
ج - اهل بيت مصداق اكمل و اظهر آيه شريفه هستند و از اينرو مانعى ندارد كه آيه بر ديگران هم صادق آيد مانند :
« إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا »
.
فرق اين معنى با معنى اول آن است كه در اولى ، اهل بيت سبب نزول آيه بودند ، ولى در معنى سوم ممكن است اهل بيت سبب نزول آيه نباشند و آيه بدون سبب نزول نازل شده باشد ، ولى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و ائمهء هدى ، اهل بيت را به عنوان مصداق مسلم و روشن آن آيه معرفى كرده باشند .
* ممكن است برخى از روايات كه نازل شدن بعضى آيات را دربارهء اهل بيت عليهم السّلام اثبات مىكند محتوايش به گونهاى باشد كه با ظاهر آن آيه هماهنگى كامل نداشته باشد ، ما سعى كردهايم آيات و رواياتى را ياد كنيم كه به خوبى با هم هماهنگ باشد .
* پس از ذكر هر آيه و ترجمه فارسى آن ، و اشاره به روايت يا رواياتى كه نزول آن آيه را درباره اهل بيت اثبات مىكند و نيز ذكر مصادر آنها ، به تفسير طبرى در ذيل همان آيه رجوع مىكنيم تا از برخورد اين مفسر بزرگ با اهل بيت عليه السّلام آگاه شويم .
* * * 1 -
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .
( بقره / 37 )
ترجمه : آدم از پروردگار خود كلماتى را فرا گرفت پس خدا توبه او را پذيرفت و خداوند بسيار توبهپذير و رحيم است .