آن مىفرمود : « صلّوا كما رأيتمونى اصلّى » ؛ « 1 » همانگونه كه من نماز مىخوانم ، شما هم بخوانيد . يا دربارهء چگونگى اعمال و مناسك حج در تفسير آيه شريفه
وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ . . .
« 2 » مىفرمود : « خذّوا عنّى مناسككم » ؛ « 3 » مناسك حجتان را از من بگيريد ؛ هرگونه من انجام دادم ، شما هم پيروى كنيد .
2 . شيوهء خصوصى و تربيت كردن مفسّر
پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله افزون بر شيوهء عمومى ، آموزشها و تربيتهاى ويژه نيز داشته است .
اين شيوه به دو شكل انجام مىشد :
2 - 1 . تربيت گروهى : حضرت وقتى آياتى نازل مىشد - افزون بر تلاوت و آموزش آن براى مردم - معانى و تفسير آن را به عدهاى از صحابه ( مانند ابن مسعود ، ابى بن كعب و . . . ) مىآموخت و صحابه نيز مقاصد و معانى آيات و احكام لازم را فرا مىگرفتند . « 4 »
طبرى در تفسير خود از ابن مسعود نقل مىكند كه گفته است : وقتى يكى از ما ، ده آيه را مىآموخت ، به سراغ آيات ديگر نمىرفت تا اينكه معانى آن آيات را به طور كامل فرا گيرد و به آنها عمل كند . « 5 » همچنين روايت است كه وقتى اصحاب از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله قرائت آياتى را درخواست مىكردند ، وقتى ده آيه را مىآموختند از آن نمىگذشتند مگر اينكه به آن عمل مىكردند و عبد الرحمن سلمى گويد : ما قرآن و عمل به آن را با هم مىآموختيم . « 6 »
2 - 2 . تربيت خاص : پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله بيش از همه به على عليه السلام اهميت داده و او را در همه امور و از جمله در تفسير آيات تربيت كرد تا جانشين خود سازد و مرجع
هامش
( 1 ) . محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 85 ، ص 279
( 2 ) . آل عمران ، 97
( 3 ) . ابن ابى الجمهور احسايى ، غوالى اللثالى ، ج 1 ، ص 215 و ج 4 ، ص 34
( 4 ) . التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 1 ، ص 174
( 5 ) همان
( 6 ) محمد بن جرير طبرى ، جامع البيان ، ج 1 ، ص 27 ، 28