نور آن به چراغدانى مىماند كه . . .
عرب نور را درك مىكند ؛ اما اينكه خداوند نور است و اين نور چگونه است و چرا به مشكلات مثل زده شده ، به تفسير نياز دارد . همچنين است آيات متشابه ، عمومات ، مطلقات و مجملات كه هر يك به تفسير نياز دارند . افزون بر آن ، قرآن داراى مفاهيم باطنى است . شايستهترين فرد براى بيان باطن قرآن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىباشد ؛ حضرت مىفرمايد : « انّ للقرآن ظهرا و بطنا و لبطنه بطنا الى سبعة ابطن . . . » . « 1 »
در نتيجه وظيفه اساسى پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله تفسير معانى آيات قرآن كريم به صورت روشن و گوياست تا در اختيار مردم قرارداده و به آنها بياموزد كه راه صحيح چيست .
مدرسهء تفسيرى پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله كه نخستين معلم و مفسر قرآن بودند ، در مدرسه تفسيرى خود به گونههاى مختلف به آموزش تفسير مىپرداختند . ايشان يك مدرسه عمومى داشته و يك مدرسه خصوصى كه به راههاى زير مفاهيم قرآن كريم را نشر مىداده است :
1 . شيوهء عمومى
حضرت در اين شيوه تفسير قرآن را به عموم مردم مىآموختند كه به دو صورت انجام مىگرفت :
1 - 1 . گفتارى : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله با بيان رسا و گوياى خود به اين مهم همت مىگماردند .
احاديث فراوانى از ايشان در تفسير آيات نقل شده است . بسيارى از روايات كه سيوطى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده ، از اين قبيل مىباشد .
1 - 2 . عملى : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله با ارائه نمادين ، اصطلاحات قرآنى و مفاهيم آيات را به مردم مىآموخت . دربارهء كيفيت نماز در آيه شريفه
وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ . . .
« 2 » و مانند
هامش
( 1 ) . محسن فيض كاشانى ، تفسير الصافى ، ج 1 ، ص 31 ، مقدّمه 4
( 2 ) . بقره ، 43