مقدمه مجمع البيان
مرحوم طبرسى در مقدمه تفسير خود برخى از مباحث پايهاى علوم قرآن را بيان كردهاند . ايشان پس از ارزش علم و بويژه علم تفسير و انگيزه تأليف كتاب ، هفت فن را مطرح مىكنند :
1 . تعداد آيات قرآن و شمارش آنها به وسيله مفسران معروف مكه ، مدينه ، بصره و شام و كوفه . وى صحيحترين آنها را عدد اهل كوفه مىداند كه منسوب به امام على عليه السلام است ؛ 2 . قرّاء معروف در بلاد معروف را معرفى مىكند . در همين قسمت بحث نزول قرآن بر هفت حرف را مطرح كرده و ديدگاه اماميه را نزول قرآن بر يك حرف مىداند و روايت نزول قرآن بر هفت حرف را از عامه دانسته و هفت توجيه براى آن ذكر مىكند ؛
3 . مفهوم تفسير ، تأويل ، تدبر ، شيوه تفسير صحيح و استفاده از روايات اهل بيت عليهم السلام و حرمت تفسير به رأى و محور قراردادن قرآن كريم ؛
4 . نامهاى قرآن ، معانى آنها و تقسيمبندى سورهها ؛
5 . اعجاز قرآن ، تحريف نشدن قرآن و جمع قرآن به ترتيب فعلى در عصر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ؛
6 . فضيلت قرآن و حاملان آن ؛
7 . قرائت قرآن با صوت نيكو « 1 » .
روش تفسيرى : روش ايشان نيز به پيروى از تبيان شيخ طوسى ، شيوهاى جامع و اجتهادى است : « 2 » اما رويكرد آن ادبى و كلامى مىباشد .
شيوه عملى : طبرسى ، در بيان مطالب نظم را رعايت مىكند . وى در آغاز هر
هامش
( 1 ) . طبرسى مجمع البيان ، ج 1 ، ص 73 - 86
( 2 ) . ياد آورى مىشود كه به علت استفاده گسترده طبرسى در مجمع البيان از اقوال صحابه و تابعان ، ممكن است اهل سنت اين تفسير را در زمره تفاسير روايى قرار دهند ؛ اما ايشان به اين مورد بسنده نكرده ؛ بلكه به نقد و بررسى نيز مىپردازد . افزون بر آن ، در عصر طبرسى اگر تفسيرى اقوال صحابه و تابعان را نقل نمىكرد ، يك تفسير غير علمى ، ناقص و ضعيف قلمداد مىشد .