دانشمندان علوم قرآن نيز بخشى از كتابهايشان را به تفسير و مفسران اختصاص دادهاند : سيوطى ( متوفاى 911 ق ) در الاتقان ، « 1 » در نوع هشتادم از انواع مباحث علوم قرآنى ، دربارهء طبقات مفسران بحث مىكند و تفاسير صحابه و مفسران پس از آنها را به اختصار معرفى مىكند ؛ زرقانى در مناهل العرفان في علوم القرآن ، « 2 » مبحث دوازدهم ، به بحث دربارهء تفسير و مفسران مىپردازد ؛ علامه سيد حسن صدر در كتاب تأسيس الشيعه ، « 3 » و علامه طباطبايى قدس سرّه در كتاب قرآن در اسلام ، به طبقات مفسران اشاره كردهاند ؛ اما نخستين كتاب مستقل در اين موضوع تاريخ التفسير ، اثر قاسم قيسى در سال 1966 ميلادى ( حدود 40 سال پيش ) است . « 4 »
كتابهاى ديگرى نيز پس از آن با همين عنوان نوشته شده است كه عبارتند از :
سه مقاله در تاريخ تفسير ، سيد محمد باقر حجتى ؛ تاريخ تفسير قرآن كريم ، حبيب اللّه جلاليان ؛ تاريخ تفسير ، عبد الوهاب طالقانى ( انتشارات نيوى ) ؛ تاريخ تفسير قرآن كريم ، ( سدهء نخست هجرى ) دكتر سهراب مروتى ( نشر رمز ) ؛ مفسران شيعه ، دكتر محمد شفيعى ؛ تفسير المأثور و تطوره عند الشيعة الاماميه ، احسان امين .
در قرون اخير كتابهاى زير در اين خصوص به رشته تحرير درآمدهاند : التفسير و المفسرون ، دكتر محمد حسين ذهبى ؛ دراسات في التفسير و رجاله ، ابو يقظان عطيه الجبورى ؛ التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، آية اللّه محمد هادى معرفت و معجم مصنّفات القرآن الكريم ، عبد الكريم شواخ .
يادآور مىشود كه كتابهاى معاجم مانند : الذريعة الى تصانيف الشيعه ، حاج آقا بزرگ تهرانى ؛ اعيان الشيعه ، علّامه سيّد محسن امين ، معجم رجال الحديث ، سيّد ابو القاسم خويى ؛ الفهرست ، ابن نديم و كشف الظنون ، حاجى خليفه ، از منابع عامى است كه در ضمن آن به مفسران و تفاسير اشاره شده است .
هامش
( 1 ) . ج 4 ، ص 196 - 245
( 2 ) . ج 2 ، ص 4
( 3 ) . ص 322
( 4 ) . اين كتاب چاپ نجف و ناشر آن مجمع العلمى العراقى است .