7 تفسير در قرن چهارم 1
اهداف : 1 ) آشنايى با اوضاع فرهنگى سياسى قرن چهارم ؛ 2 ) شناخت مهمترين تفاسير مدون شيعه و اهل سنت در اين قرن ؛ 3 ) شناخت رويكردهاى مختلف تفسيرى در قرن چهارم ؛ 4 ) آشنايى با امتيازات ، اشكالات و انديشههاى مفسران در اين قرن .
اوضاع فرهنگى و سياسى قرن چهارم
اواخر قرن سوم و آغاز قرن چهارم ؛ عصر انديشه ، ضبط ، ثبت و طبقه بندى علوم اسلامى است . در اين دوره احاديث و سخنانى كه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، امامان معصوم عليهم السلام و صحابه رسيده بود ؛ جمع آورى ، تدوين و تبويب شد . از طرف ديگر در اين عصر دانشمندان به رقابت پرداخته و علم كلام توسعه يافت و مذاهب اشعرى و معتزلى و ما تريدى پديدار گشت . اين مذاهب كلامى در مقابل يكديگر قرار گرفته و برخى از آنها خود را رقيب اماميه مىدانستند و به همين جهت تفاسير زيادى با گرايش كلامى در اين عصر نوشته شد .
رقابت دانشمندان در اين عصر - بويژه در زمينه تفسير - به تدوين آثار بسيار ارزندهاى منجر شد . در ميان شيعه تفاسير فرات كوفى ، عيّاشى و قمى تأليف گرديد و در علوم اسلامى دو كتاب ارزشمند از كتب اربعه به رشته تحرير درآمد . مرحوم كلينى ( متوفاى 328 ق ) به جمع آورى حديث پرداخت و كتاب ارزشمند كافى را نوشت و شيخ صدوق ( متوفاى 381 ق ) كتاب من لا يحضره الفقيه را تأليف كرد . از طرف ديگر اهل سنت نيز به تلاش علمى و نگارش كتابهاى اساسى پرداختند .