چكيده
1 . مىتوان گفت : شكوفايى علوم ، گسترش روايات ائمه اطهار عليهم السلام ، صحابه و تابعان ، تدوين علم تفسير ، رويكردهاى مختلف تفسيرى ( روايى ، ادبى ، لغوى و عرفانى ) و ايجاد زمينه تثبيت روش روايى در قرن چهارم ، از مهمترين ويژگيهاى قرن سوم است ؛
2 . در اين دوره حدود هفتاد تفسير و مفسر نام برده شده كه مهمترين آنها در متن درس معرفى شدند ؛
3 . مهمترين تفاسير اين دوره عبارتند از : تفسير المصابيح اسفراينى ( متوفاى 201 ق ) ، تفسير هشام بن محمّد سائب كلبى ( متوفاى 204 ق ) با نام الاى التى نزلت فى اقوام باعيانهم ، تفسير يونس بن عبد الرحمن ، ابن فضال ، بطائنى و نيز ديگر شاگردان ائمهء اطهار عليهم السلام . همچنين مىتوان به تفاسير احكام القرآن از شافعى ، معانى القرآن از قطرب ، نظم القرآن و قواعد القرآن از ابن همام صنعانى و معانى القرآن ابو العباس مبرّد اشاره كرد ؛
4 . در رويكردهاى تفسيرى در اين عصر ، روش روايى وجود دارد كه تفسير المصابيح و تفسير حبرى از جمله آنهاست ؛
در تفسير فقهى مىتوان به احكام القرآن هشام بن محمّد سائب كلبى ، احكام القرآن شافعى و مروزى اشاره كرد ؛
در تفاسير ادبى و لغوى مىتوان مجاز القرآن ابو عبيده ، معانى القرآن فرّاء ، نظم القرآن جاحظ و تأويل مشكل القرآن ابن قتيبه دينورى را نام برد ؛
تفسير القرآن العظيم ابن رفيع شوشترى ، از تفاسير عرفانى و رمزى اين قرن است .