تفسير به عنوان نقش آموزشى و يادگيرى اين روش مىداند ، « 1 » چنان كه در موردى مىنويسد :
« روش معيّن در تفسير قرآن ، كمك گرفتن از خود قرآن براى فهم آيات و يا تفسير يك آيه با آيهاى ديگر است و اين امر از رهگذر آشنا شدن با آثار تفسيرى روايت شده از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و اهل بيت گراميش عليهم السّلام و فراهم نمودن ذوقى اكتسابى از طريق اين روايات ، صورت مىگيرد . » « 2 »
همچنين ، محمّد الصادقى ، در مقدمهء تفسيرش به بررسى روش تفسير قرآن به قرآن پرداخته و آن را روش امامان عليهم السّلام به شمار مىآورد . « 3 »
يادآورى مىگردد كه گرچه ، كاربرد اصطلاح « تفسير قرآن به قرآن » نزد مفسّران متقدّمى چون شيخ بزرگ طوسى رحمه اللّه و معاصران او ، ديده نمىشود ، ولى با ملاحظهء تفسير گرانقدر تبيان مشاهده مىشود كه وى و هم عصرانش ، اين شيوهء تفسيرى را عملا در مواردى از تفسيرشان به كار گرفتهاند كه به نمونههايى از آن در بحث « گستره و گونههاى تفسير قرآن به قرآن » ، كه پس از اين خواهد آمد ، اشاره خواهد شد . با اين حال ، حاصل سخن دراينباره همان است كه تفسير قرآن به قرآن شيوهاى است جا افتاده ، شناخته شده و مورد قبول مفسّران ، به گونهاى كه هر يك از آنان به تناسب ميزان توانمنديش در اجراى اين روش ، از آن بهره برده است .
4 - 3 - 2 - گستره و گونههاى تفسير قرآن به قرآن
شايد يكى از نكاتى كه دربارهء ميزان بكارگيرى روش تفسيرى قرآن به قرآن توسّط معصومان عليهم السّلام ، مورد توجّه قرار مىگيرد ، اين نكتهء باشد كه ازيكسو با مراجعه به روايات تفسيرى و جستجو در آن ، به اين نتيجه مىرسيم كه در ميان اين روايات ، آمار مواردى را كه معصومان عليهم السّلام براى بيان معانى آيهاى از قرآن ، عينا به آيهاى ديگر استناد كرده باشند ، در
هامش
( 1 ) . سخنان علّامه رحمه اللّه ، در فصل دوّم ، بخش ديدگاه علّامه رحمه اللّه مورد اشاره قرار گرفت .
( 2 ) . الميزان فى تفسير القرآن ، پيشين ، ج 3 ، ص 78 .
( 3 ) . محمّد الصادقى ، الفرقان فى تفسير القرآن بالقرآن و السنّة ، ج 1 ، چاپ 1 ، تهران ، انتشارات فرهنگ اسلامى ، 1406 ق ، مقدمه .