بسان معلّمى است كه آموزش مىدهد و راه دستيابى به امورى كه آگاهى از آن دشوار است را مىآموزاند . « 1 »
استاد بزرگوار معرفت ، حفظه اللّه ، نيز نقش اهل بيت عليهم السّلام در تفسير را نقش تربيتى ، آموزشى دانسته كه نشان دادن راه و روش تفسير و چگونگى فهم معانى و مفاهيم كلام خداوند و راهيابى به معارف دقيق ، باريك و رمزگونهء وحى الهى را ، در پى دارد . « 2 »
حاصل آنكه ، مطالعهء ژرف و دقتآميز روايات تفسيرى معصومان عليهم السّلام و شناخت روشهاى برداشت از قرآن ، گامى اساسى در ارائه تفسيرى مطمئن و روشمند مىباشد .
- توضيح يك نكته :
بيشتر قرآنپژوهان و مفسّرانى كه مسالهء انواع تفسير قرآن را به بحث نهادهاند ، از تفسير قرآن به سنّت ، به عنوان مهمترين روش ، پس از روش « تفسير قرآن به قرآن » نام بردند ، كه چند نمونه از اين گفتهها را در بحث بعدى خواهيم ديد . با اين حال ، از آنجا كه هدف اساسى اين رساله ، شناخت آسيبهاى روايات تفسيرى معصومان عليهم السّلام در مرحلهء نخست و بازشناسى روشهاى تفسيرى آنان در مرحلهء بعدى مىباشد . و همچنين ، با توجه به اين نكته كه سنّت معصومان عليهم السّلام با همهء انواعش ؛ ( قول ، فعل ، تقرير ) در قالب روايات گزارش شده است ، بنابراين ، گويا اين نوشتار ، از آغاز تا انجام آن ، در راستاى شناخت سنّت و چگونگى نقش آن در تفسير قرار گرفته و درصدد است تا در حد توان ناچيز خود ، بخشى از انواع و روشهاى برداشت معصومان عليهم السّلام از قرآن را كه براى نگارنده شناخته شده است ، ارائه نمايد ، پيداست كه اين امكان وجود دارد كه در گذر زمان و با پژوهشهاى افزونتر ، انواع ناشناختهء ديگرى ، بيش از آنچه در اين مجموعه آمده است ، شناخته شود .
بنابراين ، نظر به اينكه محور سخن در سراسر اين رساله ، و از جمله در بحث « روشهاى تفسيرى معصومان عليهم السّلام » همين روايات ، كه خود حاكى سنّت است ، مىباشد ، و به دليل آنكه در فصل مربوط به روشهاى تفسيرى ، تلاش بر اين است تا با بررسى روايات
هامش
( 1 ) . الميزان فى تفسير القرآن ، پيشين ، ج 3 ، ص 85 .
( 2 ) . محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسّرون ، پيشين ، ج 1 ، ص 468 و 469 .