ازاينرو ، مىتوان حدّاقل ، ترديد را در مورد روايتى كه مراد از « سماء » را على عليه السّلام مىدانست ، روا داشت و در اعتبار آن ، با احتياط نگريست ، چه اين كه با افسانهء ياد شده بىتشابه نمىباشد .
مفسّر بزرگ ، علّامهء طباطبائى رحمه اللّه نيز ، با آن كه بطور معمول ، در پايان تفسير يك يا چند آيه ، روايات مربوط به آن را مطرح مىكند و به بررسى و تحليل و اظهار نظر دربارهء آن مىپردازد ، ولى در اين مورد بدون آن كه اشارهاى به روايت ياد شده يا روايات مشابه آن داشته باشد ، از آن مىگذرد ، در حالى كه ديده شده ايشان در موارد زيادى رواياتى را كه در تطبيق آيات قرآن بر اهل بيت عليهم السّلام وارد شده يادآورى مىكند و « جرى » يا « تطبيق » بودن آن را نيز گوشزد مىنمايد ، چنان كه ، در اوّلين سورهء قرآن ، روايات مربوط به آيهء
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
را مورد اشاره ، قرار داده ، و رواياتى را كه مراد از « صراط مستقيم » را على عليه السّلام يا اهل بيت دانسته ، بر تطبيق و بيان اظهر و اكمل مصاديق ، حمل مىكند . ولى در آيهء مورد نظر ، چنين نكرده ، اين بىاعتنايى علّامه رحمه اللّه به روايتى كه گذشت ، نشانگر عدم اعتبار آن نزد ايشان مىتواند باشد . « 1 »
در ميان تفاسير روايى شيعه ، شمار قابل ملاحظهاى از اين دست روايات ديده مىشود ، كه حدّاقل در نگاه نخست ، غلوّآميز مىنمايد و اين حقيقت تلخ ، بارى ديگر ، حديثشناسان و تفسير پژوهان را به بازكاوى روايات تفسيرى ، جداسازى سره از ناسره و راستى از ناراستى ، فرامىخواند .
تأثير گذارى غلوّ در وضع حديث
وضع ، جعل و دروغپردازى در زمينهء حديث ، از جمله آسيبها و آفاتى است كه
هامش
( 1 ) . يادآورى ميگردد كه ، افسانهء « على در ميان ابرهاست » در بسيارى از كتب اهل سنّت آمده است و مؤلّفان آن كتابها ، برخى از گروههاى شيعه را به داشتن چنين باورى متّهم مىنمايند . اين افسانه ، با همين نام در تحقيقى شايسته و مبسوط ، توسط محقّق بزرگوار علّامه سيّد مرتضى عسگرى مورد بررسى قرار گرفته ، ايشان در اين تحقيق ، همهء روايات آن را ، كه در منابع اهل سنّت آمده ، گردآورى نموده ، و با بررسى آنها به ريشهيابى چگونگى پيدايش اين افسانه پرداخته است . علاقمندان به كتاب ، عبد اللّه بن سبأ و ديگر افسانههاى تاريخى ، ج 3 ، بخش 4 مراجعه كنند .