ملا نفيس كرمانى از اجلهء فضلاء و اطبا در مائه نهم هجرى بوده ، و شرحى دارد بر كتاب « أسباب و علامات » در طب كه آن از اجزاء كتاب « خمسهء نجيبيه » تأليف نجيب الدّين ابو حامد محمد بن على بن عمر سمرقندى است ( كه در سنه 619 در فتنهء مغول در هرات بقتل رسيده ) و در اواخر صفر سنه 827 از آن فراغت يافته و آن را براى امتياز از ساير شروح اسباب « شرح اسباب نفيسى » مىگويند ، و همچنين وى شرحى دارد بر كتاب « موجز القانون » در طب تأليف علاء الدّين على بن ابو الحزم معروف بابن نفيس قرشى دمشقى متوفى در سنه 687 كه آن مختصرى است از كتاب « قانون » شيخ الرئيس ابو على ابن سينا ( ره ) و آن نيز براى امتياز از ساير شروح موجز معروف به « شرح نفيسى » مىباشد .
و در اين اواخر جمعى از اعقاب اين ملا نفيس نام خانوادگى خود را به نسبت وى نفيسى نهادهاند ، و يكى از ايشان در مائه دوازدهم ميرزا محمد كاظم بن ابو القاسم مرقوم است كه ما دو پسر از او در اين كتاب مىنويسيم ، يكى ميرزا محمد على كه در ( 1263 ) در آباء ناظم الاطباء ذكر مىشود .
و ديگر ميرزا محمد تقى صاحب اين عنوان ( عليه الرحمة و الرضوان ) كه وى عارفى پرمايه و طبيبى بلندپايه بوده و در صدق و صفا و ترويج مقاصد عرفا جدى تمام نموده و در سرودن اشعار طبعى سرشار و در طريقت مظفر عليشاه لقب داشته و در شاعرى تخلص مظفر مىفرموده .
شرح احوالش در « بستان السياحه : 513 » و « تذكره شعراء كرمانشاه » و « طرائق الحقائق 3 : 93 » و « شمس التواريخ : 51 » و غيره نوشته ، و آنچه از ملاحظه همه آنها برمىآيد اينكه آباء و اجداد آن جناب چنان كه در صدر عنوان نيز اشاره بدان نموديم همه از اطباء زمان و مردمانى محترم و معزز در كرمان بودهاند ، و او خود در بدايت حال به تحصيل فضل و كمال اشتغال داشت و در اندك زمانى در علوم عقليه گوى سبقت از همگنان خود ربود و در فضائل انسانى و كمالات نفسانى شهره هر شهر و ديار گرديد ، و طالبان علم از بلاد بعيده به خدمت وى رسيده و مسائل مشكله از علوم معقول و منقول از او پرسيده و جواب باصواب مىشنيدند ، و بالاخره ، به خدمت نور عليشاه و مشتاق عليشاه و رونقعلى شاه رسيد ، و حسب الامر نورعلى شاه ، رونقعلى شاه وى را هدايت نمود و در ملازمت مشتاقعلى شاه مراتب سير و سلوك و لوازم مجاهده و رياضت را باتمام
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 557
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص٥٥٧