تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 420

مساهمون:

ص٤٢٠
تحقيق تلقى فرموده ، مانند اينكه صاحب « تصريح » بعد از انجام هر مبحثى ابيات « الفيه ابن مالك » را ذكر كرده ، و با اينكه فقط شامل طهارت و قدرى از كتاب نماز است ، باز جماعتى از علماء آن را شرح كرده‌اند ، انتهى . و در « الذريعة 8 : 109 شماره 408 » فرمايد : بر آن شروح كثيره و تتميمات و ملحقات چندى نوشته‌اند ، و بعضى از ملحقاتش با آن در سنه 1320 چاپ شده ، و در ( ج 3 : 341 ) دو تتميم بر آن از سيد محمد باقر حجت ، و ميرزا عبد الغنى اهرى ذكر كرده ، و در ( ج 13 : 235 ) تعبير از آن به « الدرة البهيّة » نموده ، و تا ( ص 241 شماره 872 ) سى و سه شرح براى آن ، بعضى را بشماره‌هاى معين و بعضى را بدون شماره ذكر فرموده و مآخذ هريك را تعيين كرده ، و چندين شرح ديگر نيز از عده‌اى از علما ما مطلع شده‌ايم كه با مآخذ اينك ذكر مىكنيم : 1 - حاجى سيد محمد مهدى قزوينى كه در ( 1300 ) بيايد ، و او رساله‌ئى در شرح اين شعر از آن نوشته :
و مشى خير الخلق بابن طاب * يفتح منها أكثر الابواب
چنان‌كه در « مستدرك 3 : 400 » در حاشيه فرموده . 2 - آقا سيد محسن مير محمد صادقى ، كه در « ارشاد المسلمين » نسخه خطى نگارنده نوشته . 3 - شيخ محمد ابن حسن خوينى . 4 - آقا ميرزا محمد هاشم چهارسوئى و او شرحى بر آن دارد نامش « غره » . 5 - سيد على عطيفه كه در « أحسن الوديعه 2 : 212 » فرمايد آن نزد من نيكوتر از اكثر شروح است . سيم « شرح كتاب وافيهء » مرحوم ملا عبد اللّه تونى ( ره ) در اصول فقه كه جز مباحث ألفاظ چيزى از آن پيدا نشده ، و بسيار همانند است با كتاب « الزهرة البارقة » مرحوم حاجى سيد محمد باقر حجة الاسلام ( ره ) . چهارم كتاب « فوائد اصوليه » كه مانند دو فوائد مرحوم آقا محمد باقر بهبهانى ( رحمه اللّه ) و متفرق بوده ، و مرحوم آقا سيد محمد رضا فرزندش آنها را جمع كرده . پنجم كتاب « فوائد رجاليه » كه مانند « رواشح مير » و « فوائد » خاجوئى و مشتمل است بر بسى از دقائق لطيفه و نكات متفرقه و تدارك اشتباهات عظماء رجاليين در جرح و تعديل روات و تمييز مشتركات و غير اين‌ها نزديك بده هزار بيت . ششم كتاب « مصابيح در شرح مفاتيح » كه در ( ج 1 ص 3 ) گذشت و در غايت تهذيب و تنقيح است و تمام نشده بلكه آنها هم كه تأليف شده بىترتيب و فقط كتاب
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 420 | ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )