پيش حارث بن الاسدى « الف » شمر غسانى فرستاده كه حاكم بصره « ب » بود از ممالك شام فرمان را زد و گفت آنكه مىآيم از براى جنگ ، اما هرقل او را منع كرد و گفت كه مصلحت اين نيست ، آخر قيصر منع او كرد - مهاجر ابن أمية المخزومى ( رض ) « ج » را پيش حارث خيبرى « د » فرستاد او يكى از حكام يمن بود - علاء بن الخضرمى ( رض ) را پيش منذر بن ساوى فرستاد ، او مسلمان شد و بعد از ارسال حضرت صلى اللّه عليه و آله و سلم فرمود كه بنويسيد كه مملكت بر تو مسلم است با موافقان تو در اسلام اما از مخالفان جزيه بستانيد - ابو موسى اشعرى ( رض ) را به يمن فرستاد - معاذ ابن جبل ( رض ) را بصحبت ابو موسى ( رض ) به جهت دعوت اهل يمن فرستاد اكثر خلق يمن از دعوت ايشان مسلمان شدند .
در ذكر كاتبان آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و سلم
سيزده نفر بودند خلفاء الراشدين ، عامر بن فهيره ، عبد اللّه ارقم « 194 » بن ابى الارقم ( رض ) ابى ابن كعب ، ثابت بن قيس ( بن ) شماس ، خالد بن سعيد بن العاص ، حنظله بن ربيع الاسدى ، زيد بن ثابت ، معاويه بن ابو سفيان ، شرحبيل ابن حسنه . « ه »
هامش
- جميل است ، من شاعر و خطيب قوم خودام ، و همه اهل عرب از من هيبت زده و خائفاند ، اگر شما بعضى از اختيارات خود را به من تفويض كنى من اتباع تو خواهم كرد ، و حضرت سليط را با خلعت و تحائف رخصت كرد ، آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و سلم مكتوب وى را ملاحظه فرمود و گفت " اگر يك قطعه زمين بلكه يك خرما هم خواستى من آماده نيستم كه بوى داده شود ، او خود هلاك شد و هرچه در دست اوست همه هلاك شد . چون آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و سلم از فتح مكه واپس شدند جبرائيل ( ع ) از هلاك وى خبر داد " ( الوفا باحوال المصطفى ص 738 ) .
( الف ) حارث بن ابى شمر الغسانى
( ب ) غوطه ( شرح مواهب )
( ج ) ابى اميه
( د ) حميرى ( الوفا - شرح مواهب )
( ه ) شرحبيل بن حسنة ( رض ) .
( 194 ) عبد اللّه بن ارقم بن ابى الارقم ( رض ) در سال فتح مسلمان شد و براى آن حضرت صلى اللّه عليه و سلم كتابت مىكرد و در خلافت ابو بكر ( رض ) هم كتابت و بيت المال به او تفويض نمودند و عمر ( رض ) ايشان را به همين منصب برقرار نمود و در خلافت عثمان ( رض ) معزول گرديد ( سيرة النبوية ج 4 ، ص 687 ) .