و امام شافعى ( رح ) در روضهء منوّره ابو حنيفه گاه در شدايد به ترك حسبت و دعا مىكرد بر جاى قبول ، يكبار آمد و نماز گذارد و دست در تكبير ركوع برنداشت و بروايتى نماز فجر بود و قنوت نخواند ، پرسيده شد ، گفت از جهت ادب اين امام كه بحضور او خلاف نكنم و همچنينبسم اللّه جهر نكرد تأدّبا له و از اينجا است كه شافعى ( رح ) در مدح او گفت و الحق در انصاف را سفته است :
لقد زان البلاد و من عليها * امام المسلمين ابو حنيفة
بآيات و اسناد و فقه * كآيات الذّبور على الصّحيفة
امام صارفى الاسلام نورا * امين للرّسول و للخليفة
فما بالمشرقين له نظيرا * و لا بالمغربين و لا بكوفة
فلعنة ربّنا اعداد رمل * على من ردّ قول ابى حنيفة « 132 »
اگر گويد شافعى ( رح ) با چنين اعتقاد چرا مخالفت او كرد ، گويم مجتهد را تقليد روا نيست و در خير الحسان « الف » گفته كه سبب وفات امام چنان بود كه منصور خليفه او را براى قضا طلبيد ، امام ابا فرمود ، پس به حبس امر كرد و آنجا رسالت كرد و قبول نكرد ، پس حكم كرد كه هر روز بدر آرند و ده تازيانه بزنند و در بازار ندا كنند ، پس بدر « ب » آوردند و سخت زدند تا خون از عقب امام روان شد ، باز در محبس « ج » بردند تا عدد اسواط به صد و ده رسيد ، امام قبول نكرد تا آنكه بر وى سخت كردند حتّى الاكل و الشّرب تا ده روز ، بعده امام بگريست و دعا كرد و بعد از پنج روز وفات يافت و بروايتى قدح زهرآلوده دادند تا بنوشد ، نگرفت و ننوشيد و فرمود مى
هامش
( الف ) خيرات الحسان طبع بمبئى 1324 ه ص 70
( ب ) غح ، عر - بيرون
( ج ) ايضا - محبسخانه
( 132 ) ابن نديم در تصنيف خويش الفهرست ص 374 و علامه ابن عابدين در ردّ المختار ج 1 ص 46 - 47 اشعار مذكورهء متن را به عبد اللّه بن مبارك ( رح ) منسوب كردهاند و اين درست است زيراكه علامه ابن عابدين الشّامى در آنجا دو شعرى درج كرده است كه اصلا قول امام شافعى ( رح ) است :و قد قال ابن ارديس مقالا * صحيح النّقل فى حكم لطيفه
بانّ النّاس فى فقه عيال * على فقه الامام ابى حنيفهاغلبا اينجا مؤلف مرحوم را اشتباه شده است كه اين اشعار امام شافعى ( رح ) است .