نگاهداشتى كه در جلوى آنها است ؛ يعنى جلوى اين عزت و يا جلوى حقايق ؛ و اين همان گونه كه گفته شد هفتاد هزار حجاب از نور و ظلمت است ، يعنى از روحانيات و جسمانيات و يا از صفات ثبوتى و سلبى ، و اين بدان دليل است كه گفته شد هر ادراك بشرى ظاهرى و يا باطنى به سبب لازمش تقيّد و تعيّنى مناسب خودش دارد و به اين سبب از حيث قوّت و مدّت و عدّت متناهى مىباشد ، پس نسبتش به حق مطلق متناهى نسبت متناهى است به نامتناهى ، چه نسبت خاك را با رب الارباب ؟
448 / 5 پس هر كس در فعل و يا قول راست بود ، خواه كامل باشد و يا غير كامل ؛ تويى كه او را موفق داشته و راست ( كردار و گفتار ) داشتهاى ، چون او اثر قبول ازلى غير معلّل تو است ، و هر كس راههاى رضاى ترا بر مراتبش - خواه شريعت باشد و يا طريقت و يا حقيقت - نادرست پيمود ؛ تويى كه او را محروم داشته و راندهاى ، چون او اثر وازدن ازلى غير معلّل تو است ، اگر كسى در تو رغبت و تمايل پيدا كرد ؛ و ترا نه براى مقصدى معيّن و يا آنچه كه در نزد تو از برخى كمالات نسبى است طلب كرد ؛ به سبب آن چيزى است كه تو الهام كردى و يكى از آن دو را زينت دادى و در نظرش آراستى ، و اگر از بعضى جهات با تو موافقت داشت ، چون اين از تمام جهات در علم تو به خودت و به اشيا - يعنى حقايق و خواص آنها - امكانپذير نيست ؛ به سبب آن چيزى است كه تو برايش آشكار و روشن نمودهاى .
449 / 5 و ما بيان عمل را بر علم از آن جهت پيش انداختيم كه يا اين است كه آن ( عمل ) مقصود از آن ( علم ) است ؛ و اين نسبت به مبتدى و تازهكار است ، و يا براى اين است كه عمل او را - پس از فضل و كرم الهى - منتهى به علم شهودى يقينى مىكند ، و اين نسبت به متنتهى مىباشد .
450 / 5 و مناجات تا اينجا حكايت كننده رازهاى بيان الهى : مالك يوم الدين ، يعنى :
فرمانرواى روز جزا ( 4 - فاتحه ) مىباشد ، براى اين كه نشآت ؛ تمامش ثمرات و نتايج است ، و چون همگان به تو و از تو و به سوى تو رهسپاراند گوييم : استغاثه و استعانت و استدعا ( فريادرسى و يارى خواستن و درخواست ) يعنى تكرار كردن سبحانك سبحانك ( تو پاك و منزّهى ) بيان وحدت ذاتى كمالى اطلاقى او است از هر تقيّدى از تنزيه و تشبيه ؛ سپس ( بيان )
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 796
مساهمون: محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
ص٧٩٦