بسيط طبيعى غير عنصرى مانند عرش و كرسى ؛ و يا عنصرى - مانند آنچه كه تحت عرش و كرسى است - مىباشند .
38 / 3 چهارم نتايج اجتماع اجسام بسيط است كه صورتهاى مولدات ( سه گانه ) است .
39 / 3 پنجم : آن چيزى است كه اختصاص به انسان دارد .
40 / 3 و اما بيان وجوه قلب : وجوهش همان است كه حضرت شيخ قدس سره در تفسير فاتحه بيان داشته است : يكى از آنها در مقابل غيب حق متعال و هويت او قرار دارد و آن در نزد محققان به وجه خاص ناميده شده ، يعنى وسايط اسمائى و غير آن در وى مدخليتى ندارند و جز كاملان و افراد و برخى از محققان آن را نمىدانند ، و متحقق و ثابت بدان اگر مراقبه و نگهبانى ( قلب ) كند ؛ يعنى مراقبهاى كه سستى و ضعف بدان راه نداشته باشد در هر چه به خاطرش خطور كند حق با او بود .
41 / 3 دوم : بدان وجه برابر عالم ارواح مىشود و صاحبش به حسب مناسبت و جلاى خود ؛ خوهاى پسنديده از آن گرفته و بهرهمند مىشود .
42 / 3 سوم : بدان وجه - به حسب صورتهاى صاحبش در هر آسمانى - مقابل عالم بالائين قرار گرفته و استقامت و پايدارى را در اوصاف ظاهرى رعايت و حفظ مىكند .
43 / 3 چهارم : بدان وجه مقابل عالم عناصر ؛ و زنده داشتنش به واسطهء ميزانهاى شرعى و عقلى ، چه از جهت امر و چه از جهت نهى قرار مىگيرد .
44 / 3 پنجم : بدان وجه مقابل عالم عبوديت - و زنده داشتنش مر تحسين مقاصد را و حضور همراه با خواطر و ستردن آنچه از آنها كه از جهت شرع و عقل پسنديده نيست - قرار مىگيرد .
45 / 3 تأنيس و پيوند دادنش بيان ايشان است كه : واحد از هر جهتى كه باشد جز يكى از آن صادر نمىگردد ، زيرا اگر از آن دو تا صادر شد ؛ بايد دو علت داشته باشد ؛ پس آن با هر يك از دو علتش غير آن است كه با ديگرى است ، پس آن دو است ( واحد نيست ) اگر چه از دو جهت باشد .
46 / 3 گفته نمىشود كه از آن يكى هم صادر نمىشود ، و گرنه بايد داراى عليت و دليلى
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 74
مساهمون: محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
ص٧٤