سَمِعْنا فَتًى يَذْكُرُهُمْ يُقالُ لَهُ إِبْراهِيمُ »
« 1 » والفضل ما شهدت به الأعداء - پس منبع فتوت ومظهر آن ذات أو باشد بحسب ظاهر وباطن صلى اللّه عليه وسلم ، واز اين جهت قاعدهء ضيافت أو نهاد ، وأساس مروت أو فكند ونذر كرد كه طعام تنها نخورد وبرذبح فرزند أو قوت فتوت مباشرت نمود وقرباني را سنت فرمود وچون وقتش بسماع ذكر محبوب خوش گشت ، از جميع أموال بگذشت وتكرار آن درخواست ، ومال را هرچند بسيار بود ، در جنب طيب وقت تعظيم اسم حق حقير شمرد .
آوردهاند كه جبرئيل عليه السلام از حضرت عزت سئوال كرد كه يا رب إبراهيم ( ع ) را باوجود كثرت أموال وأسباب ، درجهء خلت واختيار از كجاست ؟ خطاب آمد أو را دل با ماست نه با مال . اگر خواهى امتحان كن .
جبرئيل ( ع ) بصورت مردى در آنجا كه إبراهيم ( ع ) بود بر پشتهاى ظاهر شد وبآوازى هرچه خوشتر گفت « سبوح قدوس رب الملائكة والروح » إبراهيم ( ع ) را وقت خوش شد ونزد أو آمد وكلمات را استعادت كرد .
جبرئيل ( ع ) گفت : ثلثي از مال خويش بر من ايثار كن تا باز خوانم . گفت :
كردم . جبرئيل ( ع ) أعادت كرد . إبراهيم ( ع ) گفت : ثلثي ديگر بستان ويك بار ديگر باز خوان . جبرئيل ( ع ) باز خواند . گفت : همه ترا شد . يك بار ديگر مكرر گردان « 2 » » ( در نفائس الفنون وعرائس العيون هم اين مطلب ذكر شده است ) .
فتوت حضرت يوسف صديق ( ع ) در حفظ عفت ودر عفو برادران خود ، به طورى كه در سورهء يوسف مذكور است كرارا در فتوت نامههاى عربى وفارسي به بحث نهاده شده ، ونيز خدمتگزارى وعلم دوستى حضرت يوشع بن نون كه در سورهء كهف بدان أشارت رفته است .
از جمله پيشوايان فتوت بعد از أنبياء كه ذكر آنان در قرآن مجيد هم
هامش
( 1 ) - 21 : 61 .
( 2 ) - صفحهء 10 و 11 كتاب مذكوره .