كرده باشى » . صاحب « خلاصة المناقب » مدعى است كه سيد شغل كلاهبافى را بعنوان كرامت ودر عالم رويا ياد گرفته وكلاههاى ظريف ميبافته است « 1 » اين روش على همداني در مريدان وارادتمندان ديگر أو نيز موثر بود :
هركسى كارى ميكرد واز بىكارى وتنبلى دورى ميجست . خطهء كشمير كه خدمات سيد در آن ناحية روشنتر است بوسيلهء اينگونه كارهاى دامنهدار بسيار رونق وآبادانى در گرفت وعلى همداني اين خطه را بنام « باغ سليمان » ياد كرده است « 2 » .
بمساعي على همداني وياران أو در كشمير زبان فارسي وعربى براي تدريس علوم ديني ودنيوي جاى زبان سانسكريت را گرفته است « 3 » مردم كشمير به زبان وأدبيات كشور اسبق على همداني ، إيران علاقهء مخصوص نشان مىدادند ودر كمترين مدت اين زبان وتهذيب وتمدن إيراني در ناحيهء كشمير گسترش بىسابقهاى پيدا كرد واين خطه بدرستى « إيران صغير » ناميده شد . علامه اقبال در ذكر مناقب وخدمات على همداني ميفرمايد :
آفريد آن مرد « إيران صغير » * با هنرهاى غريب ودلپذير
خطه را آن شاه دريا آستين * داد علم وصنعت وتهذيب ودين « 4 »
زبان وأدبيات فارسي در شبه قارهء هند وپاكستان سه وچهار قرن پيش از ورود أو به كشمير در قرن هشتم هجرى ، راه پيدا كرده است . ولى بكوشش سادات إيراني ونيز بعلت وضع مخصوص جغرافيائى كه نصيب كشمير بوده أدبيات فارسي درين ناحية از سائر نقاط مهم شبه قاره بيشتر توسعه وپيشرفت كرده وفاصلهء سه چهار قرن أصلا بچشم نميخورد . طبق تحقيقاتى كه بعمل آمده بنظر ميرسد كه تعداد نويسندگان وشعراى فارسي زبان كشمير بمقابلهء شعرا ونويسندگان حيدرآباد دكن يا جونپور يا دهلي يا لكهنو يا لاهور يا پيشاور
هامش
( 1 ) - خ - م ( با ) برگ ، 76 - 77 .
( 2 ) - كشير 1 ، ص 16 .
( 3 ) - شعراى فارسي زبان كشمير از دكتر تيكو .
( 4 ) - كليات اقبال ، ص 358 .