آن كتابخانه گذاشته است . يكى از مريدان أو بنام سيد محمد قاضى كه قبلا در ختلان مراقب كتابخانه بوده ، درينجا هم شغل سابق خود را انجام ميداد . از « واقعات كشمير » معلوم ميشود كه سلطان قطب الدين أزين كتابخانه ديدن كرده است . از همين كتاب اطلاع ميرسد كه بعد از وفات على همداني زمام أمور كتابخانهء مذكور را ملا احمد در دست گرفته است « 1 » ياران على همداني هم در گوشه وكنار نواحي كشمير دين اسلام وزبان فارسي را توسعه ميدادند واين كار را خلف امجد على همداني ، مير سيد محمد همداني وهمكاران أو هم بسرعت عجيبى انجام ميدادهاند . سلطان إسكندر بتشكن علما وفضلا ودانشمندان إيران را از ناحيههاى عراق وخراسان وما وراء النهر به كشمير دعوت كرده وكمك نموده است « 2 » مادر سلطان بىبى حورا كه از مريدان على همداني بوده در سائر خدمات فرهنگى أو شركت وهمكارى جسته است « 3 » - از خانقاههاى متعدد كه در دوران سلطنت إسكندر بنا شده وبراي كارهاى ديني وفرهنگى مورد استفاده وبكار ميرفته « خانقاه والا » و « خانقاه اعلا » و « خانقاه كبرويه » قابل ذكراند « 4 » .
خانقاه معلى يا مسجد شاه همدان
اين خانقاه بيشتر بنام « مسجد شاه همدان » معروف است از چوب ديودار صنوبر ساخته شده وسبك مخصوص دارد « 5 » - « تمام آن بنا از قطعات چوب ضخيم ومكعب است كه برروى هم مانند خشت نصب كردهاند ودر وسط آن بنا تالار وسيع مربعى قرار دارد » « 6 » اين مسجد در موضع « علاء الدين پوره » وبركنار رودخانهء ابهت ( يعنى جهلم كنونى ) ودر نزديكى شهر سرىنگر واقع است - همان جائى است كه على همداني در آنجا فرود آمده بود - سيد درين منزل نماز ميگزارده ومعمولا وعظ ميگفت . مهمترين فعاليتهاى تبليغى وتدريسى
هامش
( 1 ) - واقعات كشمير ، ص 43 .
( 2 ) - تاريخ حسن 2 ، ص 177 - 178 .
( 3 ) - كشمير 2 ، ص 388 .
( 4 ) - تاريخ حسن 2 ، ص 178 .
( 5 ) - ميراث إيران ، ص 181 . كشمير 1 ، ص 190 .
( 6 ) - نقش پارسى بر أحجار هند ، ص 68 .