چنان‌كه گفتيم گرچه رقابت بر سر آب و چراگاه ، غالباً به كشمكش منجر مىشد و قبايل را به جان هم مىانداخت ، اما از طرف ديگر احساس ضعف و ناتوانى در مقابل طبيعت سرسخت و خشن ، اين فكر را رواج داده بود كه همگان به يك رسم مقدس ، يعنى همان‌نوازى احتياج دارند . خوددارى از پذيرايى مهمان در سرزمينى كه فاقد كاروانسرا و مهمانخانه بود ، نقص اخلاق و شرف به‌شمار مىرفت . شاعران دوران جاهليت كه به‌منزلهء روزنامه‌نگاران عصر ما بودند ، به هرمناسبت از اهميت مهمان‌نوازى كه با حماسه‌جويى و جوانمردى در شمار برجسته‌ترين فضايل قوم عرب بود ، سخن گفته و آن را مىستودند . « 2 » اما بايد توجه داشت كه بسيارى از صفات خوب آنها همچون شجاعت ، مهمان‌نوازى ، كرم و حمايت از پناهندگان ( چنان‌كه بعدها در فرهنگ و تعاليم اسلامى مطرح شد ) از ارزشهاى معنوى و انسانى سرچشمه نمىگرفت ، بلكه ريشه در عوامل اجتماعى و فرهنگ جاهليت ، مانند تفاخر و هم‌چشمى در ميان قبايل داشت ؛ زيرا شجاعت و جرأت لازمهء زندگى در آن محيط فاقد نظم و امنيت اجتماعى بود . علاقه به شهرت و نام نيك ، اميد رسيدن به رياست ، بيم از هجو شعرا ، نگرانى از برچسب لئيمى و خسّت طبع و امثال اينها بود كه عرب را به بذل و بخشش ، وفاى به عهد ، حمايت از پناهندگان و مانند اينها وادار مىكرد . خصلتهاى مهمان‌نوازى و جوانمردى در محيطى كه مردم آن با فزونى مال و فرزندان و كثرت تعداد جنگاوران فخرفروشى مىكردند ، وسيلهء سربلندى آنها شمرده مىشد ، و اين معنا بر كسى كه با تاريخ اسلام آشناست ، پوشيده نيست . « 3 »