فصل دوم : صفات و روحيات عرب
صفات متضاد
عرب بدوى با وجود خوى وحشىگرى و خشونت و غارتگرى ، داراى خصلتهاى خوبى از قبيل كرم و بخشندگى ، مهماننوازى ، جوانمردى و شجاعت نيز بود . بهويژه به عهد و پيمان خويش به شدت پاىبند بود ؛ به طورىكه گاهى تا پاى جان به پيمان خود وفادار مىماند و اين از برجستهترين صفات او بهشمار مىرفت . وجود اين صفات متضاد در وجود او انسان را به شگفت وامىدارد . اگر وضع زندگى آنها در بيابانهاى دورافتادهاى كه از لحاظ خشكى درجهان كمنظير است ، در كار نبود ، فهم اين معنا مشكل بود ؛ همان عرب جنگجويى كه تشنهء غارتگرى بود و هنگامى كه آتش انتقامجويى در او شعلهور مىگرديد ، از انجام بدترين جنايات پروا نداشت ، در درون خيمهء خود مهماننوازى بزرگوار ، و مونسى مهربان بود . اگر درماندهاى به او پناه مىبرد يا ستمديدهاى ( اگرچه دشمن بود ) دست نياز بهسوى او دراز مىكرد و خود را در سايهء حمايت او قرار مىداد ، چنان مردانگى به خرج مىداد كه گويى آن شخص يكى از افراد خاندان اوست و چه بسا جان خود را در راه دفاع از او بهخطر مىافكند . « 1 »
هامش
( 1 ) . دكتر گوستاولوبون ، تمدن اسلام و عرب ، ترجمهء سيدهاشم حسينى ، ص 64 - 65 . ويل دورانت ، در اين زمينه مىنويسد : « بدوى ، هم مهربان بود و هم خونخوار ، هم بخشنده بود و هم بخيل ، هم خيانتگر بود و هم امين ، هم محتاط بود و هم شجاع ، هرچند فقير بود ، اما با مناعت و بزرگوارى با جهان روبرو مىشد . » ( تاريخ تمدن ، ترجمهء ابوطالب صارمى ( تهران : سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى ، چ 2 ، ) ج 4 ، ص 201 . )