مانند زيدبن عمروبن نفيل و صعصعةبنناجية گاهى دختران را هنگام زنده به گورشدن از بيم فقر ، از پدرانشان گرفته و نگهدارى مىكردند « 1 » و گاه شترانى در برابر دختران به پدران آنها مىدادند . « 2 » اما شواهدى گواهى مىدهد كه اين رسم در حد وسيعى معمول بوده است ؛ زيرا : 1 . صعصعةبنناجية در عصر اسلام به حضرت محمد صلى الله عليه و آله مىگفت : در جاهليت دويست و هشتاد دختر را از زنده به گورشدن نجات دادم . « 3 » 2 . قيسبنعاصم پس از عهد خود مبنى بر كشتن دختران ( كه قبلًا ياد كرديم ) دوازده يا سيزده دختر خود را كشت . « 4 » 3 . پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله در نخستين پيمان عقبه ( در سال 12 بعثت ) كه با گروهى از يثربيان بست ، يكى از موادّ پيمان را خوددارى از زنده به گور كردن دختران قرار داد . « 5 » 4 . پس از فتح مكه ، يكى از مواد بيعتى كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به امر خداوند از زنان مسلمان اين شهر گرفت ، اين بود كه از كشتن فرزندانشان ، خوددارى كنند . « 6 »
تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 52
مساهمون: مهدى پيشوايى
ص٥٢
هامش
( 1 ) . آلوسى ، پيشين ، ج 3 ، ص 45 ؛ ابنهشام ، السيرةالنبويه ، تحقيق : مصطفى السقاء ( و ديگران ) ( تهران : افست مكتبة الصدر ) ، ج 1 ، ص 240 .
( 2 ) . محمد ابوالفضل ابراهيم ( و همكاران ) ، قصصالعرب ( بيروت : دار احياء التراث العربى ، ط 4 ) ، ج 2 ، ص 31 ؛ ابوالعباس المبرد ، پيشين ، ص 394 . صعصعة ، جد فرزدق ، شاعر عصر اسلام بود . وى به اين كار جد خويش تفاخر مىكرد و مىگفت : ومنا الذى منعالوائدات فأحيا الوئيد فلم يوأد . ( قرطبى ، تفسير جامعالاحكام ، ج 19 ، ص 232 . )
( 3 ) . ابوالعباس المبرد ، پيشين ، ج 1 ، ص 394 .
( 4 ) . ابناثير ، اسدالغابة ( تهران : المكتبة الاسلامية ، 1336 ) ، ج 4 ، ص 220 ( شرح حال قيس بن عاصم . ) نقل شده است كه قيس در عصر اسلام مسلمان شد و به محضر پيامبر اسلام رسيد و عرض كرد : در زمان جاهليت ، هشت دختر خود را زنده به گور كردهام ، اكنون اين كار را چگونه جبران كنم ؟ حضرت فرمود : به جاى هر يك از آنها بردهاى آزاد كن . گفت : من شتران زيادى دارم . فرمود : اگر خواستى به جاى هر يك از آنها شترى قربانى كن . ( قرطبى ، تفسير جامعالأحكام ، ج 19 ، ص 233 . )
( 5 ) . ابن هشام ، پيشين ، ج 2 ، ص 75 .
( 6 ) . « يا ايهاالنبى اذا جاءك المؤمنات يبايعنك على ان لا يشركن بالله شيئاً ولا يسرقن ولا يزنين ولا يقتلن اولادهن ولا يأتين ببهتان يفترينه بين ايديهن وارجلهن ولا يعصينك فى معروف فبايعهن واستغفر لهن اللّه ان الله غفور رحيم . » ( ممتحنه ( 60 ) : 12 . )