سيصد و سيزده تن ، « 1 » و با كمترين امكانات « 2 » به سوى بدر حركت كرد . ابوسفيان در بازگشت از شام از تصميم پيامبر آگاه شد و از يكسو با اعزام پيك تندرو به مكه از قريش استمداد كرد « 3 » و از سوى ديگر مسير كاروان را به سمت راست ( / به طرف ساحل درياى سرخ ) منحرف كرد و كاروان را به سرعت از منطقهء خطر دور ساخت . « 4 » به درخواست ابوسفيان نهصد و پنجاه « 5 » جنگجو از مكه براى نجات كاروان به سمت مدينه حركت كرد . با آنكه مشركان در راه ، از نجات كاروان آگاه شدند ، اما لجاجت ابوجهل آنان را به درگيرى كشاند . هنوز مسلمانان در جستوجوى كاروان بودند كه پيامبر صلى الله عليه و آله از نزديكشدن سپاه قريش به منطقهء بدر آگاه شد . تصميمگيرى دشوار بود ؛ زيرا مسلمانان با آن نيروى اندك براى ضبط كاروان حركت كرده بودند ، نه براى جنگ با سپاهى كه تعداد سربازانش سه برابر آنها بود ! و اگر ( بر فرض ) مىخواستند عقبنشينى كنند ، آثار تبليغاتى و روانى مانورهاى نظامى از بين مىرفت و ممكن بود دشمن آنان را تعقيب كرده ، به مدينه حمله كند . پس از تشكيل شوراى نظامى و نظرخواهى پيامبر از مسلمانان ( بهويژه انصار ) و سخنان پرشور مقداد ( از مهاجران ) و سعدبنعُباده ( از انصار ) تصميم به نبرد با دشمن گرفته شد . « 6 » بامداد روز هفده رمضان « 1 » جنگ آغاز شد . ابتدا حمزه ، عُبَيْدَه و على عليه السلام ، در جنگ
تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 228
مساهمون: مهدى پيشوايى
ص٢٢٨
هامش
( 1 ) . محمدبنسعد ، الطبقاتالكبرى ( بيروت : دار صادر ) ، ج 2 ، ص 20 ؛ طبرى ، پيشين ، ج 2 ، ص 272 .
( 2 ) . مسلمانان داراى هفتاد شتر بودند كه چند نفرى سوار يك شتر مىشدند ( واقدى ، پيشين ، ص 26 ؛ ابنهشام ، پيشين ، ص 264 . ) و فقط يك اسب ( شيخ مفيد ، الارشاد ، ص 73 ؛ ابن شهرآشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ج 1 ، ص 187 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ، ج 19 ، ص 323 ؛ مسند احمد ، ج 1 ، ص 125 ) و بنا به نقلى دو اسب داشتند . ( واقدى ، پيشين ، ص 26 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ص 12 - 24 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 37 . ) و داراى شش زره جنگى و هشت شمشير بودند . ( ابن شهرآشوب ، پيشين ، ص 187 ؛ مجلسى ، پيشين ، ج 19 ، ص 323 . )
( 3 ) . ابنهشام ، پيشين ، ج 2 ، ص 258 ؛ واقدى ، پيشين ، ج 1 ، ص 28 .
( 4 ) . ابنهشام ، پيشين ، ص 270 ؛ واقدى ، پيشين ، ص 41 .
( 5 ) . ابنهشام ، پيشين ، ج 2 ، ص 269 ؛ ابن سعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 15 ؛ ابن شهرآشوب ، پيشين ، ج 1 ، ص 187 ؛ مجلسى ، پيشين ، ج 19 ، ص 219 .
( 6 ) . ابنهشام ، پيشين ، ص 266 - 268 ؛ واقدى ، پيشين ، ص 48 - 49 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ص 14 .
( 1 ) . ابنهشام ، پيشين ، ص 278 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ص 15 - 19 و 20 .