تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 217
زنده بود ، از من پيروى مىكرد ! » « 1 » ( 1 ) . حلبى ، پيشين ، ج 1 ، ص 372 ؛ ر . ك : ابن شهرآشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ج 1 ، ص 52 . اينگونه مسايل بر دشمنى يهود مىافزود و گاهى مىگفتند : اين مرد مىخواهد با همهء برنامههاى ما مخالفت كند ! « 2 » ( 2 ) . حلبى ، پيشين ، ج 2 ، ص 332 . تغيير قبله پيامبر اسلام در مدت اقامت خود در مكّه و مدتى پس از هجرت ، به امر خداوند به سوى « بيتالمقدس » نماز مىخواند . پس از آنكه يهود ، دشمنى خود را آشكار كردند ، اين موضوع را دستاويز تبليغ و سمپاشى بر ضدّ پيامبر قرار داده ، مىگفتند : او در آيين خود استقلال ندارد و به سوى قبلهء ما نماز مىخواند . آنان روى اين موضوع زياد تكيه مىكردند . پيامبر اسلام از اين وضع آزرده خاطر شده در تنگنا قرار گرفته بود و شبها به اطراف آسمان نگاه مىكرد و انتظار نزول وحى را داشت تا با رسيدن فرمان جديد ، تبليغات يهود قطع شود . هفده ماه پس از هجرت « 3 » ( 3 ) . ابنواضح ، تاريخ يعقوبى ( نجف ، المكتبة الحيدرية ، 1384 ه . ق ) ، ج 2 ، ص 34 ؛ محمدبنسعد ، پيشين ، ج 1 ، ص 242 ؛ الشيخ الحرّالعاملى ، وسائل الشيعة ، ط 4 ، 1391 ه . ق ) ، ج 3 ، كتاب الصلاة ، ابواب القبلة ، باب 2 ، حديث 3 ، ص 216 ؛ طباطبايى ، الميزان ، ( بيروت : مؤسسةالأعلمى للمطبوعات ، ط 3 ، 1393 ه . ق ) ، ج 1 ، ص 331 . تاريخ تغيير قبله از هفت ماه تا هيجده ماه پس از هجرت نقل شده است . ( وفاءالوفاء ، ج 1 ، ص 361 - 364 ؛ بحارالانوار ، ج 19 ، ص 113 ، پاورقى . ) ولى علامه طباطبايى ، هفده ماه را تأييد مىكند . ( همان مأخذ . ) هنگامى كه پيامبر اسلام با مسلمانان دو ركعت از نماز ظهر را به سمت بيتالمقدس خوانده بود ، فرشتهء وحى نازل شد و فرمان تغيير قبله را ابلاغ و پيامبر را به سوى كعبه برگردانيد و پيامبر ، دو ركعت بعدى را به سوى كعبه گزارد . « 4 » ( 4 ) . به گفتهء گروهى از مورخان ، اين حادثه در مسجد قبيلهء بنىسَلِمه رخ داد كه به « مسجدالقبلتين » مشهور گرديد . ( ابنواضح ، پيشين ، ج 2 ، ص 34 ؛ محمدبنسعد ، پيشين ، ج 1 ، ص 242 ؛ سمهودى ، وفاءالوفاء ، ج 1 ، ص 361 - 362 ؛ زمخشرى ، تفسيرالكشاف ، ( بيروت : دارالمعرفة ) ، ج 1 ، ص 101 . اما گروهى ديگر ، مسجد قبيلهء بنىسالم بنعوف را كه پيامبر نخستين نماز جمعه را درآن گزارد ، محل اين حادثه مىدانند . ( طبرسى ، اعلامالورى ، ص 71 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ، ج 19 ، ص 124 به نقل از علىبنابراهيم . ) لكن پارهاى از گزارشهاى تاريخى حاكى است كه اين حادثه در مسجد خود پيامبر اتفاق افتاده است ( ابنسعد ، پيشين ، ج 1 ، ص 241 ؛ سمهودى ، وفاءالوفاء ، ج 1 ، ص 360 ؛ مجلسى ، پيشين ، ج 19 ، ص 200 - 201 . ) موقعيت مسجدالقبلتين كه در زمان ما تجديد بنا شده و در سمت شمال مدينه قرار دارد ، با قبيلهء بنىسَلِمه سازگار است ؛ زيرا قبيلهء بنى سالم در سمت جنوب مدينه سكونت داشته است . در هرحال اختلاف نظر مورخان در تعيين محل تغيير قبله ، از اهميت آن نمىكاهد . فرمان خدا چنين بود :