يافتهء دو محيط مختلف بودند و اينك كه در پرتو اسلام با هم برادر دينى شده « 4 » و در مدينه متمركز بودند ، اين نگرانى وجود داشت كه آثار فرهنگ و تفكر گذشته هنوز در فكر و ذهن گروهى باقى مانده باشد و بين اين دو گروه از مسلمانان گردى از نقار گذشته برانگيخته شود . ازاينرو پيامبر اسلام ميان آنان عقد برادرى بست و هر مهاجر را برادر يكى از انصار « 1 » و على عليه السلام را برادر خود قرار داد . « 2 » البته در عقد برادرى ، از نظر ايمان و فضيلت نوعى تناسب و هماهنگى بين دو برادر مهاجر و انصارى رعايت مىشد . « 3 » برادرى پيامبر اسلام با على عليه السلام نيز كه هر دو مهاجر بودند ، با اين نگرش قابل توجيه است . اين پيمان موجب همبستگى بيشتر ميان مهاجران و انصار گرديد چنانكه انصار بيش از گذشته در حمايت مالى از مهاجران آمادگى نشان دادند و هنگام تقسيم غنيمتهاى جنگ
هامش
( 4 ) . « انَّما المُؤْمِنُونَ اخوة . » ( حجرات ( 49 ) : 10 . )
( 1 ) . ابنهشام ، پيشين ، ج 2 ، ص 150 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ج 1 ، ص 238 ؛ حلبى ، پيشين ، ج 2 ، ص 292 ؛ مجلسى ، پيشين ، ج 19 ، ص 130 . اين برادرى ، براساس دين و اشتراك دينى بود ، چنانكه در روايت تصريح شده است كه آخى رسولاللّه صلى الله عليه و آله بين الأنصار و المهاجرين ، إخوةالدين . ( طوسى ، الامالى ( قم : دارالثقافة ، 1414 ه . ق ) ، ص 587 .
( 2 ) . ابنهشام ، پيشين ، ج 2 ، ص 150 ؛ عسقلانى ، الإصابة فى تمييزالصحابة ( بيروت : داراحياء التراثالعربى ، ط 1 ، 1328 ه . ق ) ، ج 2 ، ص 507 ؛ الشيخ سليمان القندوزى الحنفى ، ينابيعالمودة ( بيروت : مؤسسة الأعلمى للمطبوعات ) ، ج 1 ، باب 9 ، ص 55 ؛ سبط ابن الجوزى ، تذكرةالخواص ( نجف : المطبعة الحيدرية ، 1383 ه . ق ) ، ص 20 ، 22 و 23 به نقل از احمدحنبل در كتاب الفضائل ؛ ابنعبدالبر ، الإستيعاب فى معرفةالأصحاب ( درحاشيهء الاصابة ) ج 3 ، ص 35 ؛ حلبى ، پيشين ، ج 2 ، ص 292 ؛ سمهودى ، پيشين ، ج 1 ، ص 268 ؛ المظفر ، دلائلالصدق ( قم ؛ مكتبة بصيرتى ) ، ج 2 ، ص 268 - 271 .
( 3 ) . شيخ سليمان قندوزى ، پيشين ، ج 1 ، باب 9 ، ص 55 به نقل از احمد حنبل ؛ امينى ، الغدير ، ج 3 ، ص 112 ؛ مرتضىالعاملى ، الصحيح من سيرة النبىالأعظم ، 1403 ه . ق ، ج 3 ، ص 60 ؛ طوسى ، الأمالى ، ص 587 . احاديث حاكى از برادرى على عليه السلام با رسول خدا در اين پيمان ، از نظر معيار حديثشناسى ، قابل انكار و خدشه نيست . بنابراين سخنان ابنتيميه وابنكثير دراين باره كه نشأت گرفته از تفكر و روحيهء خاص آنهاست ، فاقد ارزش علمى است . ر . ك : الغدير ، ج 3 ، ص 112 - 125 ، 174 ، 227 و ج 7 ، ص 336 .