تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 186

حضرت فرمود : « اين امر مربوط به خداست و آن را هرجا بخواهد قرار مىدهد . » « 5 » وى با تعجب و انكار پاسخ داد : ما ، در راه تو رو در روى قبايل عرب قرار بگيريم و سينه سپر كنيم ، و آن‌گاه كه خدا تو را پيروز گردانيد ، كار به دست ديگرى بيفتد ؟ ما نيازى به آيين شما نداريم ! . « 1 » نقل شده است كه چنين برخورد و پيشنهادى از ناحيهء قبيلهء كنده نيز صورت گرفت ، و پاسخ پيامبر هم همان پاسخ بود . « 2 » اين پاسخ و موضع‌گيرى پيامبر اسلام ، از دو جهت جالب و درخور توجه است : نخست تأكيد پيامبر بر اينكه امر جانشينى او مربوط به خداست ، گواه بر « انتصابى » بودن جانشينى آن حضرت است ، يعنى اين منصب ، يك منصب الهى است و در اين مورد انتخاب از جانب خدا صورت مىگيرد نه مردم . نكتهء جالب ديگر اين است كه پيامبر اسلام بر خلاف زمامداران بشرى كه با منطق « هدف وسيله را توجيه مىكند » ، در راه پيشرفت مقاصد خود از هر وسيله‌اى استفاده مىكنند در امر تبليغ و دعوت از ابزار غيراخلاقى سود نجست . با آنكه مسلمانى يك قبيلهء بزرگ در آن زمان بسيار مهم بود ، حاضر نشد وعده‌اى بدهد كه وفاى به آن از عهدهء او خارج بود . در هر حال در موسم حج و عمره كه به پاس ماه‌هاى حرام ، امنيت برقرار مىشد و گروه‌هاى زيادى از مناطق مختلف ، به مكه و منى يا بازارهاى اطراف مكه مانند بازار موسمى عُكاظ ، مَجَنَّه و ذىالمجاز وارد مىشدند ، « 3 » پيامبر اسلام فعاليت خود را گسترش مىداد ، به‌ويژه سراغ بزرگان قبايل مىرفت . اگر زائران و مسافران مكه ، خود ، اسلام را نمىپذيرفتند ، حداقل ، خبر بعثت او را در مناطق سكونت خويش منتشر مىساختند ، و اين ، يك گام به سمت پيروزى بود .