اين قضيه به خوبى نشان مىدهد كه در آغاز دعوت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، غير از همسرش خديجه ، تنها على آيين او را پذيرفته بوده است . پيشگامى در پذيرش اسلام ، ارزشى است كه قرآن روى آن تكيه كرده واعلام نموده : « كسانى كه درگرايش به اسلام پيشگام بودهاند ، در پيشگاه خدا ارزش والايى دارند . و پيشگامان آنان مقربانند . » « 1 » توجه خاص قرآن به موضوع سبقت در پذيرش آيين اسلام به حدّى است كه كسانى را كه پيش از فتح مكه ايمان آورده ، در راه خدا از جان و مال خود گذاشتهاند ، از آنان كه پس از پيروزى مسلمانان بر مكّيان ، ايمان آورده و جهاد كردهاند ، برتر شمرده است : كسانى از شما كه پيش از پيروزى [ / فتح مكه ] در راه خدا انفاق كردند و سپس به جهاد پرداختند ، با كسانى كه بعد از آن در راه خدا انفاق و جهاد كردند ، يكسان نيستند ، بلكه آنان در پيشگاه خدا مقامى برتر دارند و خداوند به هر دو ، وعدهء نيك داده است . . . . « 2 » علت برترى ايمان مسلمانان ، پيش از فتح مكه ( كه در سال هشتم هجرت رخ داد ) اين است كه آنان هنگامى ايمان آوردند كه اسلام در جزيرةالعرب قدرت نيافته بود و هنوز پايگاه بتپرستان ، يعنى شهر مكه ، به صورت دژ شكستناپذيرى باقى بود و خطرهايى از هر سو جان و مال مسلمانان را تهديد مىكرد . البته مسلمانان پس از هجرت به مدينه و گرايش دو قبيلهء اوس و خزرج و قبايل اطراف مدينه به اسلام ، از پيشرفت و ايمنى نسبى برخوردار شدند و در بسيارى از درگيرىهاى نظامى پيروز شدند ؛ اما خطر هنوز به كلى بر طرف نشده بود . بنابراين درصورتىكه گرايش به اسلام و بذل مال و جان در چنين شرايطى ، از
تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 141
مساهمون: مهدى پيشوايى
ص١٤١
هامش
( 1 ) . « والسابقون السابقون . اولئك المقربون . » ( واقعه ( 56 ) : 10 - 11 . )
( 2 ) . « لايستوى منكم من انفق من قبل الفتح و قاتل اولئك اعظم درجةً من الذين انفقوا من بعد و قاتلوا و كلًا وعدالله الحسنى . . . . » ( حديد ( 57 ) : 10 . )