گرامى بداريد كه آنها ژوليده موى و غبارآلود از هر شهر و ديارى سوار بر شترانى كه از لاغرى همچون چوبههاى تير هستند از راه مىرسند ؛ پس گرامى بداريد ميهمان و زائران خانهء او را . به خداى اين كعبه سوگند اگر مرا مالى بود كه همهء آنها را كفايت مىكرد ، از شما كمك نمىخواستم . من اينك از مال پاك حلالم كه در آن رحمى قطع نشده و مالى به ستم گرفته نشده و حرامى در آن وارد نگرديده است ( مقدارى براى صرف در اين امور ) كنار مىگذارم ، و هر كه از شما بخواهد چنين كند انجام دهد . از شما به حرمت اين خانه مىخواهم كه مردى از شما براى گراميداشت زوار بيت اللّه و تقويت ايشان ، از مالش به جز پاك و حلال آن را جدا نكند ؛ از آن دينارى به ستم گرفته نشده باشد و رحمى با آن قطع نشده و به زور مالى از كسى نگرفته باشد .
آنها هم فرمان برده دقت مىكردند ، و از مال خود حلال آن را جدا نموده ، در « دار الندوه » قرار مىدادند . « 1 »
3 - در انساب الاشراف ، و سيرهء ابن هشام ، و المحبّر آمده است ( و ما سخن انساب الاشراف را مىآوريم ) :
در يكى از سالها قريش را قحطى فرا گرفت و اموالشان از بين رفت ، و بىنوايى و تنگدستى همه را فراگير شد . اين خبر به هاشم - كه در شام در ناحيهء غزه « 2 » به تجارت رفته بود - رسيد . هاشم فرمان داد تا كعك ( نان روغنى ) و نان ساده تهيه كنند . با اجراى دستور او مقدار زيادى از اين چيزها فراهم شد . سپس آنها را در جوالههايى قرار داده ، بر شتران بار كرد و به جانب مكه رهسپار گرديد . چون به مكه رسيد ، دستور داد تا آنها را تريد كردند ، و شترهايى را كه با خود آورده بود كشتند و اهالى مكه را سير كرد و از گرسنگى برهانيد .
عبد اللّه بن زبعرى ، از اين قحطى كه مكيان را به سختى و مشقت انداخته بود چنين ياد كرده است : « 3 »
هامش
( 1 ) - سيرهء حلبيه ( 1 / 6 ) ، و سيره نبويه ( 1 / 19 ) .
( 2 ) - غزه شهرى است در انتهاى شام به سوى مصر ؛ معجم البلدان .
( 3 ) - انساب الاشراف ( 1 / 58 ) ؛ و سيرهء ابن هشام ( 1 / 147 ) ؛ و المحبر تأليف ابن حبيب ( ص 146 ) .