به صورت اصليه خود مشاهد انسان نميشوند چنانچه ميفرمايد در حق شيطان :
إِنَّهُ يَراكُمْ هُوَ وَ قَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُمْ
اعراف آيهء 26 . حضرت رسول و لو بعلم باطنى و نظر قلبى ميديد لكن به نظر ظاهر آنها را مشاهده نفرمود و اگر ميفرمود آمدند نزد من ميگفتند شما چگونه آنها را ديديد لذا ميفرمايد :
قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ
و شايد سر اينكه ميفرمايد :
وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ
شعراء آيهء 192 الى 194 همين باشد كه تعبير بقلبك فرموده و الا جبرئيل بصور مختلفه بر حضرتش نازل ميشد و حضرت مشاهده ميكرد ، و طايفهء جن هم ممكن است بصور مختلفه خود را نشان دهند .
انه ضمير ضمير شأن است .
اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ
استماع قرآن در موقعى كه حضرت بر قوم تلاوت ميفرمود ، نفر عده از جن كه عدد آنها چه بود بيان نفرموده حاضر بودند و استماع ميكردند و درك كردند كه اين قرآن معجزهء بزرگى است كه از عهدهء جن و انس خارج است كه ميفرمايد :
قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً
بنى اسرائيل آيهء 90 .
فَقالُوا
بطوائف ديگر از اجنه .
إِنَّا سَمِعْنا
ابتدا ميفرمايد : استمع حال ميفرمايد : سمعنا براى اين است كه سماع فرع استماع است بايد اولا گوش فرا داد و توجه نمود و بقول ما دل داد تا سپس شنيد .
قُرْآناً عَجَباً
قرآن مجيد موجبات تعجب در دنيا بر تمام افراد جن و انس بسيار دارد كه تا كنون همچو كتابى جامعى نيامده و نخواهد آمد و ما معجزه بودن اين قرآن را در مقدمهء همين تفسير جلد اول بيان كردهايم و امتياز او را از ساير معجزات و ساير كتب سماويه بيان كردهايم .
[ سوره الجن ( 72 ) : آيه 2 ]
يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ وَ لَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنا أَحَداً ( 2 )
بعد جهت تعجب خود را بر ساير طوائف بيان ميكنند كه اين قرآن هدايت