إِنِ الْكافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ
ان نافيه است و استثناء دليل بر عموم است كه كفار بالتمام در غرور هستند و اسباب غرور آنها بسيار است يكى شيطان كه نامش غرور است كه ميفرمايد :
لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ
لقمان آيهء 33 . و يكى طول الامال و يكى همين رؤساء نسبت به زير دستان و بالعكس تبعه نسبت برؤساء و يكى قوت و قدرت خود و هواهاى نفسانيه .
اقول : در امر آخرت كه بسيار واضح است و در بليات دنيوى همچنين است يك پشه نمرود با آن عظمت را هلاك كرد ، يك تصادف يك سقوط يك مرض مهلكه انسان را هلاك مىكند و احدى قدرت بر دفع و رفع آن ندارد كه ميفرمايد :
وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ فِئَةٌ يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ ما كانَ مُنْتَصِراً
كهف آيهء 41 .
[ سوره الملك ( 67 ) : آيه 21 ]
أَمَّنْ هذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ بَلْ لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَ نُفُورٍ ( 21 )
آيا كيست آن كسى كه روزى دهد شما را اگر خداوند امساك فرمايد روزى دادن خود را بلكه اين كفار لجاج ميكنند و در پذيرفتن حق از روى عتو و سركشى و نفرت و دورى از ايمان و حق .
أَمَّنْ هذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ
نوع بشر خيال ميكنند كه روزى آنها بدست غير خداى متعال است يكى تصور مىكند كه بدست خود او است كه بعلم و عمليات و كسب و تجارت و صنعت خود است مثل قارون كه گفت ،
إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدِي
قصص آيهء 78 ، ديگرى تصور مىكند كه بدست غير است زن بدست شوهر فرزند بدست پدر كارگر بدست كار فرما نوكر بدست ارباب غلام بدست مولى خادم بدست مخدوم تابع بدست متبوع فقير بدست غنى رعيت بدست رئيس و امثال اينها ، بعضى تصور ميكنند بسته باسباب است .
خواجه مپندارد كه روزى ده دهد مينپندارد كه روزى ده دهد
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ
ذاريات آيهء 58 ،
وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ
ذاريات آيهء 22 .
در حديث است كه خداوند روزى هر كس را معين فرموده و تا تمام روزى خود را نخورد از دنيا نميرود ، و حضرت بعمار خبر دادند كه آخر روزى تو يك ظرف شير