جبهه باشد از بالا به پائين به تمام كف دستها مسح كرد سپس پشت دست راست را با كف دست چپ و بالعكس مسح نمود ، و مرجع ضمير منه صعيد است .
( امر پنجم )
در باب حرج است كه مفاد
ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ
است و حرج در دين مثل ضرر و اضطرار و اكراه از عناوين ثانويه است كه وارد بر جميع احكام اوليه است غير از احكامى كه نص در ضرر و حرج است مثل : زكات ، خمس ، جهاد و امثال اينها و آن هم از قبيل تخطئه در مصداق است و غسل و وضوء اگر موجب ضرر يا حرج شود حكمش بر داشته مىشود و مبدل بتيمم مىشود .
و اينجا جاى سؤالى است كه كسى بگويد مقتضاى قاعده ضرر و حرج اين است كه حكم غسل و وضوء به كلى بر داشته شود و وجه ايجاب تيمم و تبديل آنها به اين چيست لذا خداوند براى دفع دخل علت آن را بيان ميفرمايد بقوله تعالى
وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
و از اين جمله استفاده مىشود كه همين نحوى كه غسل و وضوء رافع حدث است و موجب طهارت است تيمم هم رافع و مطهر است غاية الامر آنها رافع دائمى است و اين موقتى است ما دام بقاء العذر ، نظير نكاح دائمى و انقطاعى .
و نيز استفاده مىشود كه جعل تيمم بفضل الهى است و انعام پروردگار است و نيز دلالت دارد بر وجوب شكر بر اين نعمت عظمى چنانچه بر هر نعمتى شكرى واجب حتى نعمت توفيق شكرگزارى و اين امر عقلى است و اوامر شرعيه ارشاد به حكم عقل است .