اگر از روى قوه ايمان است نبايد مرتكب غيبت و ساير محرمات شد ، و اگر از روى ريا و مكر است علاوه بر غيبت معاصى ديگر را هم مرتكب شده .
مقام دهم در توبه از غيبت : توبه از غيبت از دو جنبه است : يكى از جنبه حق خدايى و ديگر از جنبه حق النّاس ، توبه از جنبه اول پشيمان شدن و طلب عفو و مغفرت نمودن است ، و از جنبه دوم اگر بشخصى كه غيبت او را نموده خبر نرسيده باشد و در اظهارش مظنّه ضرر و فساد باشد و ايجاد عداوت شود يا آن شخص مرده باشد و يا غايب شده بطورى كه دسترسى به او ممكن نباشد ، براى او استغفار كند و در ثواب بعض عباداتش او را شريك گرداند و محبت و احسان به او نمايد تا جبران حقّش شود .
و اگر به او خبر رسيده باشد و ميتواند برود از او طلب حلّيت كند بايد برود و بهر زبانى كه ممكن است بنحو اجمال يا تفصيل ، طيب خاطر او را فراهم نمايد و جمع بين اخبار راجع بتوبه از غيبت به اين بيان ممكن است : از حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت شده كه فرمود
« كفارة من اغتبته ان تستغفر له » « 1 »
( كفاره كسى كه غيبت او را نمودهاى اينست كه براى او استغفار كنى ) و نيز فرمود
« من كانت لاخيه عنده مظلمة فى مال او عرض فليستحلّها منه من قبل ان يأتى يوم ليس هناك دينار و لا درهم يؤخذ من حسناته فان لم يكن له حسنة اخذ من سيئات صاحبه فزيدت على سيئاته » « 2 »
( كسى كه مظلمهاى از مال يا آبرو از برادر دينى او نزدش باشد پس بايد طلب حليت از او كند پيش از آنكه روزى بيايد كه در آن روز دينار و درهمى نباشد ، در آن روز از حسنات او بگيرند و اگر حسنهاى نداشته باشد از سيئات برادر دينى او گرفته شود و بر سيئات او افزوده گردد ) و از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود
« انّك ان اغتبت فبلغ المغتاب فاستحلّ منه و ان لم تلحقه فاستغفر اللَّه » « 3 »
( اگر غيبت نمودى و به كسى كه از او
هامش
( 1 ) جامع السعادات
( 2 ) جامع السعادات
( 3 ) جامع السعادات