تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1488

مساهمون:

ص١٤٨٨
مثالش شمس فخرى گويد : بيت
جمال دولت و دين آنكه گرد بارگهش * ز نصر تست « 1 » تزاحم ز دولتست و غيش
و حكيم اسدى نيز گويد : شعر « 2 »
بر راغشان نيستان و غيش * يله شير هر سو ز اندازه بيش

مع الغين

ورغ

- [ بفتح واو و سكون راى مهمله ] بند آب كه پيش سيل بندند . مثالش شمس فخرى : شعر « 2 »
اى واى اگر عون جمال الحق و الدين * در پيش چنين سيل حوادث ننهد ورغ « 3 »
و يكى از قدما نيز فرمايد : شعر « 2 »
همه مرغزارش پر از سبز خويد * همه ورغ او لاله و شنبليد
و ديگر بمعنى نور و فروغ باشد در نسخهء وفائى [ 1 ] . مثالش شاعر گويد : بيت
گل را چه بوى خيزد از ده گلاب‌زن * مه را چه ورغ باشد از صد چراغدان

وزغ

- غوك باشد كه به عربى ضفدع گويند [ 2 ] .

وارغ

- [ بفتح و ضم راى مهمله ] آنچه تاك را بر آن بندند و در فرهنگ فخز قواس - به زاى معجمه - [ 3 ] بمعنى آنچه از درخت خرما ببرند آمده . كذا فى المؤيد [ 4 ] .

و راغ

- [ بفتح واو و با راى مهمله ] شعلهء آتش باشد . مثالش حكيم على فرقدى گويد : شعر « 2 »
آتش عشق چون كنم پنهان * كز دهانم كشد زبانه و راغ
و بمعنى تابش و فروغ نيز آمده و مثال اين معنى ابن يمين گويد :
هامش
( 1 ) - بجز « غ » و « ن » : زنظرتست . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - « س » : ورع .
( 1 ) در برهان بضم اول و ثانى معنى تيرگى و كدورت دارد . ( و روغ ) . ( 2 ) در برهان نيست . پك . چغر نيز به اين معنى است . ( 3 ) يعنى : وازغ ( اما برهان ندارد و شايد مصحف واديج باشد ) . ( 4 ) در برهان بكسر ثالث معنى برغ ، بندى كه در پيش آب از چوب و گل بندند و معنى لحيم نيز دارد .