شعر « 1 »
جم قدر جمال الحق و الدين كه سعادت * از مهر بود با او همچون خور و ورتاج
و در شرفنامه گلى باشد كه در آب رويد و برگ آن روى بآفتاب دارد و بار آن را براى خنكى خورند « 2 » و نيلوفر نيز گويند « 3 » . مثالش منصور شيرازى گويد :
شعر « 1 »
گشاد ديده بهار ستاره چون نرگس * در آب رفت گل آفتاب چون ورتاج
و در نسخهء وفائى نان كلاغ باشد كه در گرمسير شيراز آن را توله خوانند و آفتابپرست نيز گويند بواسطهء آنكه بهر طرف كه آفتاب رود آن روى به آن طرف دارد .
وارنج
- [ بفتح راء ] همان آرنج مرقوم يعنى بندگاه ميان ساعد و بازو و - بكسر راء - نيز به نظر رسيده [ 1 ] .
واج
- دو معنى دارد : اول گوينده باشد . و دوم امر باشد به گفتن .
ورسيج
- [ بفتح واو و سكون راى مهمله و كسر سين مهمله ] آستانهء خانه باشد [ 2 ] . مثالش شمس فخرى گويد :
بيت
ببين كه قبهء تعظيم او كجا باشد * چو هست كيوان صد پايه زيرش از ورسيج
ويرج
- [ بكسر واو و فتح راى مهمله ] نام داروئيست . كذا فى المؤيد و آن را اكر « 4 » نيز گويند و فريز و فريج و وج « 5 » و ورج هم گويند .
ورخج
- به وزن و معنى همان فرخج باشد - - كه در باب فاء مرقوم شد - - يعنى زشت [ 3 ] . مثالش حكيم سوزنى فرمايد :
دريغ دفتر اشعار ناخوش سردم * كه بد نتيجهء طبع و رخج مردارم
ورج
- [ بفتح واو و سكون راى مهمله ] - و بكسر واو نيز به نظر رسيده - قدر و مرتبه و بزرگى و شكوه باشد . مثالش حكيم فردوسى گويد :
شعر « 1 »
ازو لاجرم يافتى ورج و فر * نبد ورج ويرا از آن حد و مر
و امير معزى نيز فرمايد :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - بجز « غ » : روند :
( 3 ) - « س » : گويند باشد .
( 4 ) - « غ » : كر .
( 5 ) - كلمه در « الف » در حاشيه است و برهان نيز ندارد .
( 1 ) - مرفق ( عربى ) ( برهان ) .
( 2 ) برهان آسمانه و سقف نيز گويد .
( 3 ) ورخچ نيز آمده است ( برهان ) .