تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1438

مساهمون:

ص١٤٣٨
و مثال دوم استاد رودكى فرمايد : بيت
از گيسوى او نسيمك مشك آيد * وز زلفك او نسيمك نسترون
« 1 » در سامى فى الاسامى نيز نسترن را بمعنى نسرين آورده اما از فضلاء چنين مسموع شد كه نسترن نسرين نيست بلكه آن گل دگرست و اقسام دارد و پنج برگ و صد برگ نيز مىشود و آن را گل كوزه و گل مشكى نيز گويند و نسرين را مشكيجه نيز گويند و بىخارست * .

ناويدن

- [ بواو . به وزن باريدن ] خم شدن و مانده شدن باشد و بمعنى رفتن و خراميدن نيز آمده . مثالش سوزنى گويد : شعر
خمخانه چو ساخت با قلم كاويدن * از بس هوس شعر بسر ناويدن
ناوانيدن متعدى آنست [ 1 ] .

ناوناوان

- يعنى خرامان و گرازان . كذا فى المؤيد .

نزيدن

- [ به زاى معجمه . به وزن كشيدن « 2 » ] بمعنى بيرون كشيدن نيز باشد و - به زاى فارسى [ 2 ] - نيز به نظر رسيده .

نهيدن

- [ بكسر نون و هاء و فتح دال ] يعنى انديشه كردن و غم خوردن و نهادن . كذا فى زفانگويا .

نهنبن

- [ بفتح نون و باى تازى و ضم هاء و سكون نون ] سر ديگ باشد . مثال حكيم انورى گويد : شعر « 3 »
از جوش نشو ديگ نما تا فرونشست * از دود تيره بر سر گيتى نهنبنست
و در نسخهء وفائى بمعنى سر تنور نيز آمده و نهنبان نيز به نظر رسيده - باضافهء الف - چنان كه « 4 » امير خسرو گويد : بيت
لطيف ارشد ز سوزش « 5 » قطرهء آبت بديگ گل * كنى بازش كثيف ار بنهى از طيبت نهنبانش
هامش
( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - بجز « ك » : كشيدن باشد و . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - اصل : چنانچه . ( 5 ) - « س » : سورش .
( 1 ) در برهان معنى پينكى كه مقدمهء خوابست و معنى ناليدن نيز دارد . ( 2 ) يعنى : نژيدن .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1438 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )