سعدى گويد :
بيت « 1 »
چو جنگآورى با كسى در ستيز * كه از وى گزيرت بود يا گريز
و گزر نيز به اين معنى باشد [ 1 ] . مثالش حكيم انورى گويد :
بيت
بر عادتى كه باشد گفتم كه كيست اين « 2 » * گفت آنكه نيست در غم و شاديت ازو گزر
گوير « 3 »
- در شرفنامه و نسخهء ميرزا بمعنى پيشكار كه او را پايكار نيز گويند و گوراب مذكور كه سراب باشد آمده . اما در تحفه بكاف تازى [ 2 ] آمده .
گاوزر
- صراحى باشد كه بر صورت گاو از زر ساخته باشند [ 3 ] . مثالش حكيم خاقانى گويد :
بيت « 1 »
چند خواهى ز آهوى سيمين * گاو زرين كه مىخورد گلنار
گوراگور
- بمعنى زود زود و تيز تيز چنان كه « 4 » امير خسرو گويد :
بيت
سنان در سينهها پرزور مىشد * درون سينه گوراگور مىشد
و گورگور نيز آمده - بحذف الف - كذا فى الفرهنگ [ 4 ] .
گاوسار
- يعنى گرز فريدون كه به صورت سر گاو بوده چه سار بمعنى سر باشد و بر هر گرزى نيز كه به آن شكل باشد نيز اطلاق كنند .
حكيم سوزنى گويد :
بيت
كه گاوسار فريدون به مارسار [ 5 ] چه كرد * بتازيانه همى كرد شاه در هيجا
و گاوسر و گاوچهر نيز گويند . مثال اول فردوسى گويد :
بيت
يكى گرزهء گاوسر بر سرش * زدى هر كه آمد همى در برش
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - بجز « ك » : آن .
( 3 ) - اين لغت و شرح آن از « غ » است .
( 4 ) - اصل : چنانچه .
( 1 ) در برهان گزر بفتح اول و دوم زردك است و معرب آن جزر و بضم اول و فتح ثانى خرجين شبان را گويند .
( 2 ) يعنى : كوير .
( 3 ) در برهان معنى گاورزين و گاو سامرى نيز دارد كه گاوى بود كه سامرى زرگر از اقرباى موسى ساخته بود .
( 4 ) در تداول امروز گروگر [ بضم هر دو گاف و تشديد و ضم راء اول ] گفته مىشود . در برهان گورگور نوعى از پرنده هم هست كه آن را خرجل مىگويند .
( 5 ) مارسار و ماردوش يعنى : ضحاك .