تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1146

مساهمون:

ص١١٤٦
غلولهء حلوا و غيره باشد [ 1 ] .

كلندره

- [ بضم كاف و فتح لام و دال و راى مهملتين و سكون نون ] مرد درشت اندام . مثال شمس فخرى گويد : بيت
چرخ بلند قدرت نيروى او « 1 » نيافت * با آنكه هست تند نهاد و كلندره
و استاد منجيك نيز فرمايد : بيت « 2 »
باشد كنگ كلندره كه شب و روز * خواجهء ما را ز كير دارد خشنود
و در فرهنگ - بفتح كاف - آورده و بمعنى چوبى درشت كنده كه بر پاى مجرمان نهند و بر چوب پس در نيز اطلاق كنند [ 2 ] .

كلوته

- [ بضم كاف و فتح تاء ] حلقهء دام دختران دوشيزه باشد كذا فى تحفة السعادة و در شرح « 3 » سامى مسطور است كه كلوته از براى زنان بمنزلهء كلاهست از براى مردان و آن را به عربى شبكه گويند و در فرهنگ كلاهى باشد گوش دار كه پر پنبه كنند [ 3 ] . مثالش اين بيت حكيم سوزنى آورده : بيت « 4 »
صوفى شدى ز صوف سيه شد لباس تو * چون صوفيان كلوته بسر بر عقيق رنگ
و حكيم اوحدى نيز گويد : بيت « 4 »
بر نهى ميزر و كلوته بسر * دل پى سيم و چشم در پى زر

كلونده

- [ بلام و واو . به وزن بركنده ] خيار بزرگ باشد مثالش . « 2 » بسحاق اطعمه « 2 » گويد : بيت « 2 »
ميل كلونده كه دارد كه مبارك باشد * بخت پيروز كه اقبال نهادش بكنار
كذا فى تحفة السعاده . و در فرهنگ خيار دراز باشد كه شنگ نيز گويند [ 4 ] .

كله

- [ بكسر كاف و فتح لام مشدد ] سقف خانه باشد . مثالش « 5 » شيخ سعدى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » : آن . ( 2 ) - كلمه از « ك » است . ( 3 ) - « س » . سرح . ( 4 ) - « س » ندارد . ( 5 ) - « س » : مثالس .
( 1 ) برهان گويد كلمچه‌اى است كه درون آن را از حلوا و مغز بادام پر ساخته باشند و بمعنى مطلق گلوله نيز آورده خواه گلولهء حلوا و خواه گلولهء سنگ . ( 2 ) كلندر . و در معنى چوب پس در فلج نيز مرادف آنست ( 3 ) برهان گويد : گلوته نيز آمده است . ( 4 ) در برهان معنى خربزه نارسيده كه كالك باشد نيز دارد .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1146 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )