تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1144

مساهمون:

ص١١٤٤
باشد ( 1 ) . مثالش امير خسرو فرمايد : بيت
كرشمه چند توان كرد آخر اين جانست * نميدمد ز زمين يا صبا نمى آرد
كه - [ بضم وفتح كاف ] مختصر كوه و كاء 1 وبفتح كاف چه را نيز گويند . مثال معنى اول انورى گويد : بيت
بادام دو مغزست كه از خنجر الماس * ناداده لبش بوسه را پاى قران را 2
مثال معنى دوم جمال عبدالرزاق گويد : بيت
و گر كه نيست د راصطبل معمور * درين همسايه شخصى ميفروشد *
و بكسر كاف يعنى كوچك . شاعر گويد : بيت 3
دهاتها پرشده از آفرينت * كه ومه جمله راره برزمينت 4
و كهينه = بمعنى كوچكتر است وكمينه بمعنى كمتر باشد . مثال هر دو لغت شاعر گويد : بيت
كهينه عرصه اى از جاء او فزون ز فلك * كمينه جزوى از قدر او مه از كيوان
و بمعنى فرومايه و كم ارزش و بى و قرنيز آورده در تحفه السعادة ( 2 ) . كريچه - [ به راى مهمله وجيم فارسى به وزن بريده ] بمعنى خانهء كوچك باشد ( 3 ) . حذيقه : بيت
داشت لقمان يكى كريچهء تنگ * چون گلوگاه ناى وسينهء چنگ
و در فرهنگ بمعنى پر ريختن جانوران نيز آمده و كريزه ( 4 ) نيز گويند 1 و در فرهنگ بمعنى اول كرچه نيز آورده بضم و گفته خانه ايست كه مزارعان بر كنار زراعت سازند . مثالش امير خسرو گويد :
هامش
1 - تا علامت ستاره 1 " الف " در حاشيه دارد . 2 - بجز " ك " قرآن را . 3 - " س " ندارد . 4 - بجز " ك " : برويزينت .
( 1 ) وغمزه و اشاره به چشم و ابرو . ( برهان ) ( 2 ) اين معنى در برهان نيست و گويد بكسر اول و خفاى ثانى افادهء دليل وعلت كند و گويد بضم اول و فتح ثانى مخفف كوهه است بمعنى پيش زين وموجهء آب ( صحيح درين صورت كهه است نه گه از حاشيهء برهان ) . ( 3 ) = كريحه . ( 4 ) = كريز .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1144 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )