بيت « 1 »
كند طبع او بحر را سرزنش * زند جور او بر معادن كواژ
كلموژ
- [ بضم كاف و ميم و سكون لام ] كرباسه را گويند يعنى سوسمار « 2 » . و او را مارپلاس نيز گويند .
كژ
- [ بضم كاف ] در نسخهء ميرزا بيخ درخت باشد .
ككژ
- [ بفتح كاف اول و كسر دوم ] ترهتيزك باشد و به عربى جرجير و ايهقان نيز گويند « 3 » و حقيقت اين لغت در كيكيز « 4 » سابقا مرقوم شد * [ 1 ]
گوژ
- [ بكسر كاف و واو ] همان ] گوهيج مرقوم كه به عربى زعرور گويند [ 2 ] .
گويژ
- [ به وزن مويز ] كيلى است كه به آن چيزى بپيمايند و به عربى قفيز گويند [ 3 ] .
مع السين
كاس
- خوك باشد . مثالش شهنامه :
بيت « 5 »
اگر باز خرند گفت از قياس * بهر نامدارى يكى ماده كاس
كذا فى المؤيد . اما در فرهنگ بمعنى خوك نر آورده و متمسك به اين بيت عز الدين طبسى شده :
بيت
اندر كف او تيغ درخشنده شب داج * گفتى تو كه « 6 » يشك از زفركاس برآمد
و ديگر بمعنى كوسى باشد كه در حربگاه و غيره نوازند . مثالش امير خسرو گويد :
بيت « 5 »
هم او ريخت در كاس ظلمت زلال * هم او كوفت بر كاس دولت دوال
و هم او [ 4 ] فرمايد :
بيت
دمدمهء كاس بآواز خوش * كوس زده با فلك كاسهوش
كالوس « 7 »
- [ بضم لام ] ابله و نادان باشد . مثالش
هامش
( 1 ) - كلمه از « ن » است .
( 2 ) - دو كلمهء اخير از « ب » و « ن » است .
( 3 ) - تا پايان عبارت را « الف » در حاشيه آورده است .
( 4 ) - « س » : كيكر .
( 5 ) - « س » ندارد .
( 6 ) - « س » : توك .
( 7 ) - « س » « الف » ؛ كلوس . ( متن از « غ » و « ب » و « ن » است ) .
( 1 ) كيكير كيكيز .
( 2 ) كوهج . و در برهان است كه بضم اول و سكون ثانى بمعنى كوزست كه پشت خميده و دوته باشد .
( 3 ) برهان گويد بعضى گويند كويژ بمعنى كاف بفتح كاف نيست بلكه بكسر كافست و آن ميوهاى باشد صحرائى شبيه به سيب و آن را در خراسان علف شيران و به عربى زعرور خوانند گويج . كوهيج . كوهج .
( 4 ) يعنى : امير خسرو .