كاسه نواز
- « 1 » يعنى نقارهچى . مثالش آذرى گويد :
[ بيت ]
كوس رويين بلند كرد آواز * زخم كاسه بريخت كاسه نواز
كندز
- [ بضم كاف و سكون نون و كسر دال ] كهندز باشد يعنى قلعهء كهنه و كوشك كهنه را نيز گويند . [ 1 ] مثالش رودكى گويد :
بيت « 2 »
گه در آن كندز بلند نشين * گه برين بوستان نظر بگشاى
و در مؤيد نام شهرى باشد آبادان آبادان كردهء فريدون در توران زمين كه آن را بيكند نيز گويند .
كريز
- [ بفتح و ضم كاف و كسر راى مهمله ] گنج خانه . و فريسهاى كه باز و ساير طيور جوارح را دهند تا پر بريزند و باز برآرند و اين از نسخهء ميرزا منقولست . و در فرهنگ و تحفة السعادة بمعنى پر ريختن طيور جوارح [ 2 ] و بمعنى خانهء كوچك باشد [ 3 ] .
كشاورز
- برزيگر باشد . مثالش ابو شكور فرمايد :
بيت « 2 »
كشاورز و آهنگر و پاى باف * چو بيكار گشتند سرشان بكاف « 3 »
و بمعنى كشتزار نيز آورده چنان كه « 4 » ناصرخسرو گويد :
بيت « 2 »
در كشاورز دين پيغمبر * اين فرومايگان خس و خارند
و هم او فرمايد [ 4 ] :
بيت
چون كشاورز خو « 5 » و خار گرفت * تخم اگر بفكنى بود تاوان
كفيز
- [ به وزن مويز ] پيمانه باشد كه بدان چيزى پيمايند و به عربى قفيز گويند .
كنز
- [ بفتح كاف و نون ] و كناز همان كاناز - كه گذشت - .
كينتوز
- [ بكسر كاف و سكون ياء و نون و ضم تاء ] كينهكش باشد [ 5 ] . مثالش حكيم سوزنى گويد :
بيت « 6 »
تا بود در سينهء من رسته مهر خدمتت * چرخ كين تو زنده كى بيند به چشم كين مرا
هامش
( 1 ) - اين لغت و شرح و شاهد آن از « ب » است .
( 2 ) - « س » ندارد .
( 3 ) - « س » : سكاف .
( 4 ) - اصل : چنانچه .
( 5 ) - « س » : خود .
( 6 ) - كلمه از « ن » است .
( 1 ) در برهانست كه بالاخانهء كهنه را نيز گفتهاند و نيز بمعنى شهرى آباد كردهء جمشيد كه پايتخت فريدون بوده است نيز آورده و گويد معرب آن قندز است .
( 2 ) كريج .
( 3 ) گريغ .
( 4 ) يعنى : ناصرخسرو .
( 5 ) و صاحب كينه ( برهان ) .