تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1020

مساهمون:

ص١٠٢٠
گرچه الشيخ كالنبى مثل است * كالنبى نيست شيخ ما كنبى است
و به عربى چرك دست را گويند . و در فرهنگ - بضم كاف و سكون نون - نام شهر قم باشد چنان كه « 1 » مولوى مثنوى فرمايد « 2 » : بيت « 2 »
تو بدان خداى بنگر كه صد اعتقاد بخشد * ز چه سنى است مروى ، ز چه رافضى است كنبى
و نوعى از خيار نيز باشد . مثال اين معنى بسحاق اطعمه گويد : بيت
كدك و كشك نهادست و تغار لور و دوغ * قدحى كرده پر از كنگر و كنب خوش‌خوار

كوداب و كوشاب

[ اول بدال مهمله و دوم شين معجمه ] دوشاب را گويند . مثالش شمس فخرى گويد : بيت « 2 »
نگر كه چون بود احوال عيش آن بدبخت * كه شهد فايق او شد ز راوق كوداب

كوشاسب

- [ بضم كاف و بعد از واو شين معجمه و سكون سين مهمله ] بمعنى خواب باشد . مثالش شاعر گويد : بيت
شنيدم كه خسرو بكوشاسپ ديد * چنان كاتشى شد ز دورش پديد
و بمعنى جوانى كه هنوز خطش ندميده باشد آمده « 3 » و در سامى فى الاسامى بمعنى احتلام آمده * و بمعنى كابوس بقولى ديگر آمده ، اما در ادات الفضلاء - بكاف و باء هر دو فارسى - [ 1 ] بمعنى احتلام و آنكه خطش ندميده باشد آمده و در لسان - الشعراء گوشتاسب - « 4 » بزيادهء تاء - احتلام باشد .

كلب

- [ بفتح كاف و كسر لام ] منقار مرغان باشد . و در تحفه گرد بر گرد دهان باشد [ 2 ] .

كهتاب

- [ به وزن مهتاب ] بمعنى كاه دود باشد [ 3 ] مثالش انورى گويد در هجو . بيت
بر ستوران و اقربات مدام * كاه كهتاب باد و جو كشكاب

كشكاب

- [ بفتح كاف اول ] بمعنى آش جو باشد كه بيمار را دهند . - مثالش گذشت - .

كوراب

- [ بضم كاف ] سراب باشد . استاد عنصرى گويد : نظم « 5 »
بهر آب ار روى سوى كوراب * گم كنى ره و زو نيابى آب
هامش
( 1 ) - اصل : چنانچه . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - تا علامت ستاره از « ب » است . ( 4 ) - « س » : كوشاسب . ( 5 ) - كلمه از « ن » است
( 1 ) يعنى : گوشاسپ . ( 2 ) در برهان بفتح اول و ثانى است و گويد كلپ نيز آمده است كلفت . ( 3 ) در برهان معنى ادويهء جوشانيده كه به جهت تخفيف درد و وجع گرما گرم بر عضو ورم كرده و از جاى برآمده بندند ( كهاب ) نيز دارد .