تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ فارسى برهان قاطع ( فارسى ) — صفحة 103

مساهمون:

ص١٠٣

اهرم -

بر وزن همدم چوبى باشد كه هريسه را بدان كوبند .

اهرمن -

به فتح ثالث بر وزن كرگدن راهنماى بديها باشد چنان كه يزدان راهنماى نيكيهاست و ديو را نيز گويند و به كسر ثالث هم آمده است .

اهرن -

بر وزن بهمن به معنى اهرمن باشد كه رهنماى بديها و شيطان است و جن را نيز گويند و نام داماد قيصر روم است و او با گشتاسب هم سلف بوده يعنى هر كدام يك دختر قيصر را داشته‌اند و به زبان هندى سندان زرگرى و آهنگرى را گويند .

اهرون -

بر وزن مجنون نام حكيمى بوده است يهودى كه در جميع علوم خصوصا در علم طب مهارتى تمام داشته .

اهريمن -

بر وزن لغزيدن به معنى اهرمن است كه رهنماى بديها باشد چنان كه يزدان رهنماى نيكى است و شيطان و ديو و جن را هم گفته‌اند .

اهريمه -

بر وزن پشمينه راهنماى بديها باشد و شيطان را نيز گويند .

اهزون -

به فتح اول بر وزن محزون به معنى اين زمان و همين ساعت باشد و به ضم اول نازاينده و سترون را گويند و به عربى عقيمه خوانند .

اهك -

بر وزن نمك ، آهك را گويند و به عربى كلس و نوره خوانند .

اهلبوب -

به فتح اول و سكون ثانى و فتح لام و باى ابجد مضموم به واو و باى ديگر زده به لغت زند و پازند بهشتى را گويند كه در مقابل دوزخى است .

اهل نشست -

كنايه از گوشه‌نشينان و درويشان تارك دنيا باشد .

اهمر -

بر وزن احمر شغال را گويند و آن جانوريست مانند سگ ليكن از سگ كوچكتر است گويند در عهد كسرى به هم رسيده و پيش از آن نبوده .

اهمه -

به فتح اول و ثانى و ثالث به معنى پاره شده و ناقص شده .

اهنامه -

بر وزن شهنامه به معنى كر و فر و خودخواهى و خودنمائى و دولت و عشق و رسوائى باشد و هر چيزى را نيز گويند كه زود از دست برود و از انتفاع باز ماند و شكسته شود .

اهنو خوشى -

به فتح اول و سكون ثانى و ضم نون و واو ساكن و خاى نقطه‌دار مفتوح و واو معدوله و شين قرشت به تحتانى رسيده اهل حرفت را گويند و اين چهارم قسم است از اقسام مردم كه جمشيد قرار داده بود و آن چنان است كه جمشيد طوايف انام را بر چهار قسم كرد اول را كانوزى ناميد و فرمود كه در كوهها و غارها مكان كنند و به عبادت خدا و كسب علوم مشغول باشند و دويم را نيسارى خواند و گفت سپاه‌گرى بياموزند و سيم را نسودى نام كرد و حكم فرمود كه كشت و زراعت كنند و چهارم را اهنو خوشى لقب داد و گفت به انواع حرفتها بپردازند .

اهنود -

به فتح اول و ثالث و رابع و سكون ثانى و دال ابجد نام روز اول خمسهء مسترقهء قديم است .

اهوار -

بر وزن رهوار حيران و واله و شيفته را گويند .

اهواز -

بر وزن شهناز نام شهريست از ولايت خوزستان گويند هواى بسيارى بدى دارد و هر كه يك سال در آنجا مقام كند البته در عقل او نقصان به هم رسد و عقرب آنجا هر كه را بزند جان به سلامت نبرد و اكنون خرابست و نام ولايتى هم هست .

اهور -

بر وزن رهبر معشوق و مطلوب را گويند .

اهوز -

به فتح اول و ثالث و سكون ثانى و زاى نقطه‌دار نام تيراندازى بوده به غايت قادرانداز در زمان انوشيروان گويند با سيف ذو اليزن همراه شده بود پادشاه حبشه را با يك تير بر روى تخت كشت و ملكش را گرفت .

اهون -

به فتح اول و ثانى به واو رسيده و به نون زده مخفف آهون است كه رخنهء كوه و غار و امثال آن باشد .

اهون‌بر -

به فتح باى ابجد و سكون راى قرشت نقب زننده و چاه جوى را گويند و به عربى نقاب خوانند و به ضم باى ابجد هم آمده است .

اهيانه -

با ياى حطى بر وزن شهدانه مخفف آهيانه است كه شقيقه و كاسه سر و دماغ و حلقوم باشد .

ايا -

به فتح اول و ثانى به الف كشيده به معنىاى است و به عربى يا گويند كه حرف ندا باشد و گاهى در مقام حسرت و افسوس هم استعمال مىشود .

ايار -

بر وزن بهار نام ماه سيم بهار است از ماه