استاخ : بمعنى « 1 » « گستاخ » است « 2 » . حكيم انورى « 3 » گفت :
بيت
درين « 4 » زمان بكش « استاخى » مرا و بدانك « 5 » * مرا سخاى تو كردست اينچنين « 6 » گستاخ « 7 »
اسكوخ : « 8 » خزيدن « 9 » بود يا جدا افتادن « 10 »
انجوخ : « 11 » بفتح الف دو معنى دارد اول « 12 » آب دهان باشد « 13 » بلغت بعضى از ولايت خراسان « 14 » دوم « 15 » شكن و چين « 16 » باشد كه در روى و تن و پوست و غير آن افتد « 17 » . رودكى گفت :
[ بيت ]
شدم پير بدينسان و « 18 » تو خود هم نه جوانى « 19 » * مرا سينه پر انجوخ و تو چون چفته « 20 » كمانى
فصل باء « 21 »
بخ بخ : خوشاترا « 22 » و عرب گويد « 23 » « طوبى لك « 24 » » .
حكيم « 25 » سوزنى گويد :
بيت
« محمد بن « 26 » عمر « مهترى كه خاطر من * مرا بمدحت وى « 27 » مرحبا زد و بخ بخ « 28 »
برخ : « 29 » حصه و بهره « 30 » باشد .
بيخ : « 31 » آبى غليظ بر « 32 » مژهء چشم بمعنى « 33 » « آژيخ » « 34 »
فصل پى « 35 »
پاسخ : « 36 » جواب ( باشد ) پدرم گفت رحمة اللّه عليه « 37 » :
بيت
وصل ار نبود بپرسشى بخل مكن « 38 » * لطف ار نبود تلخ مگو « 39 » پاسخ را
فصل تاء « 40 »
تاخ : درختى است « 41 » كه آتش او ده روز بماند و عرب آن را « غضا » گويد « 42 » و بعضى آن را « 43 » گويند هيزم خشك كوهى است . « 44 » صفار « 45 » گفت :
بيت
عشق آتش تيز و هيزم « 46 » تاخ منم * گر عشق بماند اينچنين واى « 47 » تنم « 48 »
هامش
( 1 ) - د : ندارد
( 2 ) - د : بود / ك : باشد
( 3 ) - د : سوزنى
( 4 ) - د : بدين
( 5 ) - د : بدان
( 6 ) - د : پش ( ظ : « بيش » ) . لغتنامه ذيل لغت استاخى بنقل از صحاح الفرس : « بيش ازين »
( 7 ) - ك : مثال و گوينده را ندارد
( 8 ) - ط : اسكوج / ك : اسكوخ بدون ضمه ( فروزانفر : « اسكوخ از اشكوخيده » )
( 9 ) - هر سه نسخه :
خريدن .
( 10 ) - ك : و جدا افتادن است
( 11 ) - ك : الجوخ
( 12 ) - د : ( 1 )
( 13 ) - ك : است
( 14 ) - ك :
ندارد
( 15 ) - د : ( ب ) / ك : دويم
( 16 ) - د / ك : جين و شكن
( 17 ) - د : افتد / ك : كه در روى باشد
( 18 ) - ط :
« و » ندارد
( 19 ) - ط : بخوانى / د : نجوانى / ك : بدينسان تو خود جان جهانى
( 20 ) - ط : / د : خفته / ك :
« سينه گشتست پر الجوخ و تو خود هم بجوانى »
( 21 ) - ك : عنوان را ندارد
( 22 ) - ك : خوش باد ترا
( 23 ) - د : يعنى
( 24 ) - ك : و عرب طوبى لك گويد
( 25 ) - د : « حكيم » ندارد
( 26 ) - ط : ابن
( 27 ) - ط : دى
( 28 ) - ط : يخ يخ ( فروزانفر : عربى است « بخ بخ » )
( 29 ) - ك : چرخ
( 30 ) - د : بجاى « و بهره » ، « نبهره » آورده .
( 31 ) - ط : پيچ / د : پخ / ك : بيخ
( 32 ) - ط : بد
( 33 ) - ط : بمعنى
( 34 ) - ط : اذبح / ك : آب غليظ از مژه است ( رجوع به « آژيخ » شود
( 35 ) - ط / د : فصل پا / ك : ندارد
( 36 ) - ك : اين لغت و شاهد را ندارد
( 37 ) - د : ندارد
( 38 ) - « مكن » در حاشيه
( 39 ) - ط : مكن
( 40 ) - ك : عنوان را ندارد
( 41 ) - د / ك : درختيست
( 42 ) - ط : « و عرب آن را غضا گويد » در حاشيه به خط كاتب )
( 43 ) - د : « آن را » ندارد
( 44 ) - د : « است » ندارد / ط : « بعضى گويند » مكرر آمده .
( 45 ) - د : صفا
( 46 ) - د : هزم
( 47 ) - « متن لف 77 » : آخ
( 48 ) - فروزانفر : « تاخ در جنگلهاى دشتى بيرون آيد و بيابانيست نه كوهى شيرهاى توليد مىكند كه از آن شتربانها حلوا پزند و در خراسان « تاغ » گويند »