جوانى رفت و پندارى « 1 » بخواهد كرد بدرودم « 2 » * بخواهم سوختن دانم كه هم اينجا ببرهودم « 3 » )
بشكليد : يعنى نشان و رخنه در افكند بسر ناخن و انگشت « 4 » . كسائى گفت :
بيت
ياسمن لعلپوش سوسن گوهر فروش * بر زنخ پيلغوش « 5 » نقطه « 6 » زد و بشكليد
بنلاد : بنياد باشد . گويند : « لاد بر سر بنلاد نهاد يعنى يكتوى از سر ديوار بنياد نهاد » .
فرالاوى گفت :
بيت
لاد را بر بناى محكم نه * كه نگهدار لاد بنلاد « 7 » ست « 8 »
( بنياد : بناى هر چيز باشد . كسائى گفت :
[ بيت ]
مباش غمگين يك لفظ ياد گير لطيف * شگفت و كوته ليكن قوى و با بنياد ) « 9 »
بود و بد « 10 » : آنكه « 11 » آتش از سنگ و آهن درو زنند و عرب ( حراق و ) « 12 » خف « 13 » گويد « 14 » و بعضى « فاو » خوانند « 15 » و بخوزستان « پيفه « 16 » » گويند و باذربيجان « بود » « 17 » . منجيك گفت :
بيت
گر برفكنم « 18 » گرم « 19 » دم خويش بگوگرد * بى بود « 20 » ز گوگرد زبانه زند آتش
بياغاريد « 21 » : بر هم سرشته و نم گرفته باشد ( از آب يا از خون « 22 » )
بيجاد « 23 » : بيجاده باشد « 24 » . [ خسروى گفت : بيت ]
يك ره كه چو بيجاده شد آن نرگس بيمار * بادهخور از آن صافى بر گونهء بيجاد ) « 25 »
بيهود : يعنى « 26 » برهود است .
فصل پى « 27 »
پالاد : جنيبت باشد و پالانى « 28 » همچنين . فرالاوى گفت :
بيت
من رهى پير « 29 » و سست پاى شدم * نتوان راه كرد بىپالاد « 30 » « 31 »
پناهيد : يعنى پناه كرد . ( فردوسى گفت :
[ بيت ]
بديد آن بد و نيك بازار اوى * بيزدان پناهيد در كار « 32 » اوى ) « 33 »
هامش
( 1 ) - اين مصرع از « لف 111 » نقل شده است .
( 2 ) - « لف 111 » : « كه هم آنجاى بيهودم » و اين بيت در اين كتاب بشاهد لغت « بيهود » آمده است
( 3 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است .
« لف 128 » ذيل لغت پيشيار :« بر روى پزشك زن مينديش * چون هست درست پيشيارت »( 4 ) - ك : بسر انگشت و ناخن
( 5 ) - ط : بيلغوش
( 6 ) - ك : تكيه
( 7 ) - د : است
( 8 ) - ك : از « يعنى يكتوى » تا پايان مثال را ندارد
( 9 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است ( اصلاح معنى لغت و بيت شاهد از « لف 116 » )
( 10 ) - ط : پود ويزه / د : بوزوبذ / ك : پوذ و پده
( 11 ) - د : آنك
( 12 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است
( 13 ) - ط : حقت / ك : خفت
( 14 ) - د / ك : گويند
( 15 ) - ك : ندارد
( 16 ) - ط :
بيغه / ك : در خوزستان پفه خوانند
( 17 ) - د : پور / ك : « و باذربيجان بود » ندارد
( 18 ) - ك : برفكند
( 19 ) - « لف 110 » : « گرم دل »
( 20 ) - د : ذى بوذ / ك : پى بوذ
( 21 ) - ط : بياغا ديد / ك : بياغا ويد
( 22 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است
( 23 ) - ك : پنچاذ
( 24 ) - ك : « اعنى پسچاده ( بيجاده ) كه عبارت از كاه رباست »
( 25 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده
( 26 ) - د : معنى / ك : « يعنى » ندارد .
( 27 ) - ك : عنوان را ندارد
( 28 ) - ط ، د : پالانى / ك : بالالى ( متن تصحيح فروزانفر )
( 29 ) - د : پيررهى ( در حاشيه : من رهى پير و سست )
( 30 ) - ك :« گشتهام پاى سست و پير . . . . * . . . . كرد راه پى . . . »( 31 ) - ط : پالا
( 32 ) - د : آوى
( 33 ) - داخل دو هلال از « د »